विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचार स्रोतहरूका अनुसार अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव तथा युद्ध चाँडै अन्त्य हुन सक्ने संकेत देखिएको छ। विशेषगरी चीनले युद्ध रोक्न सक्रिय कूटनीतिक दबाब बढाएपछि दुवै पक्ष वार्तातर्फ अघि बढिरहेका हुन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति निकट भविष्यमा चीन भ्रमणको तयारीमा छन्। उक्त भ्रमणमा अमेरिकी–चिनियाँ व्यापार सम्झौता, ताइवान मुद्दा र विश्व अर्थतन्त्रका विषय मुख्य एजेन्डा रहने बताइएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार चीन चाहन्छ कि ट्रम्पको भ्रमणअघि नै इरान–अमेरिका युद्ध नियन्त्रणमा आओस्, ताकि वार्ताको वातावरण बिग्रिन नपाओस्।
चिनियाँ विदेशमन्त्री ले बेइजिङ भ्रमणमा रहेका इरानी विदेशमन्त्री सँग भेट गर्दै स्थायी युद्धविरामका लागि वार्ता जारी राख्न आग्रह गरेका छन्। चिनियाँ सरकारी धारणा झल्काउने सञ्चारमाध्यमहरूले पनि युद्धभन्दा वार्तामार्फत समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
चीनले यस विषयमा पाकिस्तान र रूससँग पनि निरन्तर संवाद गरिरहेको बताइएको छ। विशेषगरी पाकिस्तानले अमेरिका–इरानबीच मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।
युद्धका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो असर परेको छ। इरानले रणनीतिक समुद्री मार्ग मा जहाज आवतजावतमा अवरोध गरेपछि तेल आपूर्तिमा दबाब बढेको छ। यही मार्गबाट विश्वको ठूलो हिस्सा कच्चा तेल तथा प्राकृतिक ग्यास ढुवानी हुने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढिरहेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस अवस्थाबाट अमेरिकाभन्दा चीन बढी प्रभावित हुन सक्छ। चीन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल आयातकर्ता भएकाले खाडी क्षेत्रको अस्थिरताले उसको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर पार्ने सम्भावना छ। चीनको अर्थतन्त्र निर्यातमा आधारित भएकाले विश्वव्यापी आर्थिक संकट गहिरिँदा चिनियाँ उत्पादनको माग पनि घट्न सक्छ।
यद्यपि चीनको इरानसँग घनिष्ठ सम्बन्ध भए पनि आर्थिक रूपमा उसले , लगायत खाडी राष्ट्रहरूसँग ठूलो व्यापार र लगानी सम्बन्ध कायम गरेको छ। त्यसैले चीन दीर्घकालीन युद्धभन्दा स्थिरता र सम्झौताको पक्षमा देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।
यसैबीच अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार वाशिङ्टनले इरानलाई १४ बुँदे प्रस्ताव पठाएको छ। प्रस्तावमा युद्धविराम घोषणा, ३० दिनसम्म विस्तृत वार्ता, हर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन, इरानको आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने तथा अमेरिकी प्रतिबन्ध क्रमशः हटाउने विषय समावेश रहेको जनाइएको छ।
वार्ताको सबैभन्दा संवेदनशील विषय इरानको आणविक कार्यक्रम नै रहेको बताइन्छ। अमेरिका लामो समयसम्म युरेनियम प्रशोधन रोक्न चाहन्छ भने इरान छोटो अवधिको सीमित सहमतिमा जोड दिइरहेको खबरहरू आएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघीय निरीक्षण तथा आकस्मिक अनुगमन प्रणालीलाई पनि प्रस्तावमा समावेश गरिएको बताइएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार अहिले प्रस्तावका विभिन्न स्वरूपमा छलफल भइरहेको छ र अन्तिम सहमति अझै भएको छैन। तर युद्ध लामो समयसम्म तन्किँदा इरान, चीन र विश्व अर्थतन्त्र सबै प्रभावित हुने भएकाले निकट भविष्यमा कुनै न कुनै सम्झौता हुने सम्भावना बढेको विश्लेषण गरिएको छ।