एपीईसी शिखर सम्मेलनमा ट्रम्पको पाँच प्रमुख एजेन्डा, चीनसँग व्यापारदेखि रुससँग आणविक वार्तासम्म

सिन्जेन, २०८३ मंसिर २। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनको सिन्जेनमा नोभेम्बर १८ र १९ मा आयोजना भइरहेको एसिया प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपीईसी) शिखर सम्मेलनलाई अमेरिका र चीनबीचको आर्थिक तथा प्रविधिगत प्रतिस्पर्धामा अमेरिकी प्रभाव बलियो बनाउने अवसरका रूपमा उपयोग गर्न खोजेका छन्। सम्मेलनका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग द्विपक्षीय वार्ता तथा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसहितको त्रिपक्षीय भेटवार्ता पनि उनको प्रमुख कार्यसूचीमा रहेको छ।

ट्रम्पको पहिलो प्राथमिकता अमेरिका र चीनबीचको व्यापारिक तनाव व्यवस्थापन गर्नु हो। गत वर्षदेखि जारी व्यापार युद्धपछि दुवै देशबीच भएको अस्थायी सहमति कार्यान्वयन, अमेरिकी सामानमाथि चिनियाँ व्यापार अवरोध र चीनबाट अमेरिकामा दुर्लभ खनिज (रेयर अर्थ) को आपूर्ति पुनः सहज बनाउने विषय वार्तामा उठ्ने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी कृषि उत्पादन, विशेषगरी भटमासको चीनतर्फ निर्यात बढाउने विषय पनि ट्रम्पको प्राथमिकतामा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था अल जजिराले जनाएको छ।

दोस्रो महत्त्वपूर्ण एजेन्डा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र सेमिकन्डक्टर प्रविधि हो। ट्रम्प प्रशासनले अत्याधुनिक चिप, एआई, महत्त्वपूर्ण खनिज र डाटा सेन्टरसम्बन्धी आपूर्ति शृङ्खलामा अमेरिकी नेतृत्व कायम राख्न चाहेको छ। यसका लागि अमेरिकी नेतृत्वको ‘प्याक्स सिलिका’ पहलमा एसियाली देशहरूलाई सहभागी गराउने र अमेरिकी प्रविधि कम्पनीका उत्पादन तथा सेवाको बजार विस्तार गर्ने प्रयास भइरहेको छ।

तेस्रो एजेन्डा चीनसँगको रणनीतिक प्रतिस्पर्धा र ताइवानको सुरक्षा हो। ताइवानलाई अमेरिकी हतियार बिक्री, चीनको क्षेत्रीय प्रभाव तथा दक्षिण चीन सागरको सुरक्षा अवस्थाले अमेरिका र चीनबीच थप तनाव सिर्जना गर्न सक्ने विषयका रूपमा हेरिएको छ। यी विषयमा दुवै राष्ट्रपतिबीच छलफल हुने सम्भावना छ।

चौथो एजेन्डा रुससँगको सम्बन्ध र आणविक हतियार नियन्त्रण हो। ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी र रुसी राष्ट्रपति पुटिनसँग त्रिपक्षीय भेटवार्ता गर्ने तयारी गरेका छन्। अमेरिकी पक्षले आणविक हतियार नियन्त्रण तथा भविष्यमा नयाँ सम्झौताको सम्भावनालाई छलफलको विषय बनाउन चाहेको छ। इरानसँग सम्बन्धित युद्धको विषय पनि ट्रम्पको छलफलमा पर्ने बताइएको छ। यद्यपि युक्रेन युद्धबारे उक्त त्रिपक्षीय वार्तामा छलफल हुने विषयमा अमेरिकी पक्षबाट स्पष्ट संकेत आएको छैन।

पाँचौँ एजेन्डा एसिया प्रशान्त क्षेत्रमा अमेरिकी आर्थिक तथा सुरक्षा प्रभाव विस्तार गर्नु हो। ट्रम्पले सम्मेलनअघि फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरसँग भेटवार्ता गर्दै रक्षा सहकार्य विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनले फिलिपिन्ससँग ठूलो व्यापार सम्झौता भएको दाबी गरे पनि त्यसको विस्तृत विवरण सार्वजनिक भएको छैन। यसअघि थाइल्यान्ड र अन्य एसियाली मुलुकसँग पनि व्यापारिक सहमति अघि बढाउने प्रयास गरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धसम्बन्धी विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्प र सीबीचको भेटबाट तत्कालै ठूलो व्यापारिक वा रणनीतिक सहमति हुने अपेक्षा सीमित छ। अल जजिरासँग कुरा गर्दै अमेरिकी-चीन सम्बन्धका विश्लेषकहरूले दुवै पक्षले सम्बन्धमा स्थिरता देखाउन खोजे पनि व्यापार, प्रविधि र ताइवानसम्बन्धी मतभेद कायमै रहेको बताएका छन्।

सन् १९८९ मा स्थापना भएको एपीईसीमा २१ सदस्य अर्थतन्त्र सहभागी छन्। विश्व अर्थतन्त्र र व्यापारमा महत्त्वपूर्ण हिस्सा ओगट्ने यस संगठनको यस वर्षको शिखर सम्मेलन चीनको सिन्जेनमा आयोजना भइरहेको छ। सम्मेलनले क्षेत्रीय व्यापार, डिजिटल अर्थतन्त्र, ऊर्जा सुरक्षा र आपूर्ति शृङ्खलासम्बन्धी विषयलाई पनि प्राथमिकता दिएको छ।

स्रोत: अल जजिरा, रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्स।

Scroll to Top