बेइजिङ/सांघाई, १६ जुलाई — चीनले व्यावसायिक रूपमा स्वीकृत ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस (BCI) चिपको पहिलो सफल प्रत्यारोपण गरेर इलोन मस्कको Neuralink भन्दा अगाडि पुगेको दाबी गरेको छ। सांघाईको एक अस्पतालमा सोमबार गरिएको शल्यक्रियामा मेरुदण्डमा चोट लागेका एक बिरामीको मस्तिष्कको सतहमा NEO नामक सिक्काको आकारको चिप प्रत्यारोपण गरिएको हो।
करिब १० वर्षअघि सडक दुर्घटनामा मेरुदण्डमा चोट लागेका ती बिरामीको हातको चलायमान क्षमता पूर्ण रूपमा फर्किएको थिएन। प्रत्यारोपण गरिएको NEO चिपले मस्तिष्कबाट आउने संकेतहरू सङ्कलन गरी कम्प्युटरमा पठाउँछ। त्यसपछि कम्प्युटरले ती संकेतलाई आदेशमा रूपान्तरण गरेर रोबोटिक पञ्जा (Robotic Glove) सञ्चालन गर्न मद्दत गर्छ।
चिनियाँ अधिकारीहरूका अनुसार शल्यक्रिया सफल भएको छ र बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर छ। चिपले उच्च गुणस्तरका स्थिर मस्तिष्क संकेतहरू सफलतापूर्वक सङ्कलन गर्न थालेको पनि उनीहरूले बताएका छन्।
NEO चिप चीनको स्टार्टअप Neuracle ले विकास गरेको हो। यसले मार्च २०२६ मा चीनको चिकित्सा नियामक निकायबाट व्यावसायिक प्रयोगको स्वीकृति पाएपछि अस्पतालहरूमा प्रयोग सुरु भएको हो।
यस उपलब्धिसँगै Neuracle ले व्यावसायिक ब्रेन–चिप प्रविधिमा इलोन मस्कको Neuralink लाई उछिनेको मानिएको छ। Neuralink ले हालसम्म मानिसमा चिप प्रत्यारोपण गरी विश्वभर २१ जना सहभागी रहेको परीक्षण सञ्चालन गरिरहेको भए पनि अमेरिकामा अझै पूर्ण व्यावसायिक स्वीकृति प्राप्त गरेको छैन।
NEO र Neuralink को प्रविधिमा मुख्य अन्तर पनि रहेको छ। NEO चिप मस्तिष्कको सतहमै राखिने भएकाले यसलाई कम आक्रामक (Non-invasive) विधि मानिन्छ। यसको विपरीत, Neuralink ले अत्यन्त पातला तारहरू मस्तिष्कको तन्तुभित्र प्रत्यक्ष रूपमा प्रत्यारोपण गर्छ।
ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस प्रविधि हाल मुख्य रूपमा पक्षघात, मेरुदण्डको चोट तथा गम्भीर स्नायु सम्बन्धी रोग भएका बिरामीहरूको उपचारमा प्रयोग भइरहेको छ। भविष्यमा भने यस प्रविधिको प्रयोग उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स, रोबोटिक्स तथा मानव क्षमताको विस्तार (Human Augmentation) जस्ता क्षेत्रमा पनि हुन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको विश्वास छ। स्रोतका अनुसार इलोन मस्कले भविष्यमा यस्ता ब्रेन–चिपहरूले स्मार्टफोनलाई समेत प्रतिस्थापन गर्न सक्ने बताएका छन्।