रुसका राष्ट्रपति ले सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्च (SPIEF) को अवसरमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीका प्रमुखहरूसँग दुई घण्टाभन्दा लामो प्रश्नोत्तर गरेका छन्। छलफलमा रुसी अर्थतन्त्र, युक्रेन युद्ध, युरोपसँगको सम्बन्ध, शान्ति वार्ता तथा ‘ओरेसनिक’ क्षेप्यास्त्र प्रणालीलगायतका विषय समेटिएका थिए।
रुसी अर्थतन्त्रबारे
पश्चिमी प्रतिबन्ध र युक्रेन युद्धका कारण रुसी अर्थतन्त्र दबाबमा परेको भए पनि रुसले त्यसलाई सामना गर्न सक्ने पुटिनको दाबी थियो। उनले अमेरिकी लेखक को प्रसिद्ध भनाइ उद्धृत गर्दै “मेरो मृत्युको हल्ला अत्यन्त बढाइचढाइ गरेर फैलाइएको छ” भने।
पुटिनका अनुसार पछिल्ला तीन वर्षमा रुसी अर्थतन्त्रको वृद्धि दर युरोपेली संघको भन्दा तीन गुणाभन्दा बढी रहेको छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न ब्याजदर बढाउनेजस्ता कठिन निर्णय लिनुपरे पनि ती उपायहरूले सकारात्मक परिणाम दिन थालेको उनले बताए। साथै औद्योगिक उत्पादन र नागरिकहरूको वास्तविक आम्दानी पनि बढिरहेको उनको भनाइ थियो। खरिद शक्ति समानता (PPP) का आधारमा रुसले युरोपका सबै देशलाई उछिनेको दाबी समेत उनले गरे।
युक्रेन युद्धको अवस्था
पुटिनले रुसी सेना सम्पूर्ण मोर्चामा अघि बढिरहेको र युक्रेनी सेनाले जनशक्तिको गम्भीर अभाव सामना गरिरहेको बताए। उनका अनुसार युक्रेनले हरेक महिना करिब ४० हजार सैनिक गुमाइरहेको छ भने थप २० हजारजति सैनिक सेना छाडेर भाग्ने गरेका छन्।
युक्रेनसँग प्रभावकारी वायु रक्षा प्रणाली, हाइपरसोनिक तथा क्रुज मिसाइलजस्ता क्षमता नरहेको दाबी पनि उनले गरे।
‘ओरेसनिक’ क्षेप्यास्त्रबारे गोप्य जानकारी
पुटिनले रुसले युक्रेनविरुद्ध ‘ओरेसनिक’ हाइपरसोनिक ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको पूर्ण क्षमतामा प्रयोग नगरेको बताएका छन्।
उनका अनुसार विगतमा गरिएको प्रयोग मुख्यतः क्षेप्यास्त्रको प्रभाव र परिणाम अवलोकन गर्नका लागि गरिएको थियो। उनले एक प्रकारको “सैन्य गोप्य कुरा” खुलासा गर्दै अन्तिम प्रहारका क्रममा लक्ष्य क्षेत्र रोज्नुको उद्देश्य क्षेप्यास्त्रको प्रभाव प्रत्यक्ष अध्ययन गर्नु रहेको बताए। त्यसपछि ड्रोनमार्फत प्रभावको विश्लेषण गरिएको उनको भनाइ थियो।
पुटिनका अनुसार भविष्यमा निश्चित लक्ष्यहरू, आवश्यक परे शहरी क्षेत्रहरूमा समेत, ‘ओरेसनिक’ को व्यापक प्रयोगबारे निर्णय लिन ती परीक्षणहरू महत्वपूर्ण हुनेछन्।
शान्ति सम्झौताको सम्भावना
पुटिनले मस्को युक्रेनमा शान्तिपूर्ण समाधानका लागि तयार रहेको दोहोर्याए। तर त्यसका लागि गत वर्ष सँग भएका सहमतिहरूलाई आधार बनाउनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
उनले मुख्य चुनौती कीभलाई ती सर्तहरू स्वीकार गराउन रहेको बताए। डोनबास तथा रुसमा समावेश भएका अन्य क्षेत्रहरूमाथिको रुसी नियन्त्रण र शान्ति सम्झौता एकअर्कासँग बाझिने विषय नभएको उनको तर्क थियो।
साथै, केवल युद्धविराम गरेर युक्रेनलाई पुनः हतियार भण्डारण र सैन्य पुनर्गठनको अवसर दिने खालको वार्ता स्वीकार्य नहुने उनले स्पष्ट पारे।
जेलेन्स्कीको वैधानिकताबारे
युक्रेनी राष्ट्रपति शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न वैधानिक प्रतिनिधि हुन् वा होइनन् भन्ने प्रश्नमा पुटिनले प्रत्यक्ष उत्तर दिएनन्।
उनले यो “कानुनविद्हरूले निर्णय गर्ने विषय” भएको बताए। यद्यपि यस्ता महत्वपूर्ण दस्तावेजमा हस्ताक्षर गर्ने व्यक्ति पूर्ण रूपमा वैधानिक हुनुपर्नेमा उनले जोड दिए। जेलेन्स्कीको राष्ट्रपति कार्यकाल मे २०२४ मा समाप्त भएको र त्यसपछि नयाँ निर्वाचनको विषय पनि अघि नबढेको पुटिनले उल्लेख गरे।
युरोपको भूमिकाबारे
पुटिनले युरोपेली संघले युद्ध समाधानमा सकारात्मक भूमिका खेल्न सक्ने बताए। तर त्यसका लागि युक्रेनलाई थप हतियार उपलब्ध गराउनुको सट्टा सम्झौताका लागि दबाब दिनुपर्ने उनको धारणा थियो।
उनले पश्चिमी युरोपेली देशहरूले रुससँग समान साझेदारका रूपमा संवाद गर्न नसकेको आरोप लगाउँदै “औपनिवेशिक सोच” त्यागेर बराबरीको आधारमा सम्बन्ध अघि बढाउनुपर्ने बताए।
यो प्रश्नोत्तर सत्रमा पुटिनले रुसी अर्थतन्त्रको अवस्था, युद्धको दिशा, शान्ति वार्ताको सम्भावना तथा युरोपसँगको सम्बन्धबारे आफ्नो दृष्टिकोण विस्तृत रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए।