इरानले शनिबार नयाँ विस्तृत शान्ति प्रस्ताव पेश गर्दै अब निर्णय अमेरिकाको हातमा रहेको जनाएको छ। इरानी उपविदेशमन्त्री काजेम घरीबाबादीका अनुसार यो प्रस्ताव पाकिस्तानमार्फत मध्यस्थताका रूपमा पठाइएको हो, जसको उद्देश्य जारी द्वन्द्वलाई स्थायी रूपमा अन्त्य गर्नु हो।
उनका अनुसार इरानले कूटनीतिक समाधान रोज्ने वा टकराव जारी राख्ने भन्ने विकल्प अहिले अमेरिकासामु रहेको छ। करिब एक महिनाअघि भएको युद्धविरामपछि पनि दुबै पक्षबीच सहमति हुन सकेको छैन, र दुवैले एकअर्काको प्रस्ताव अस्वीकार्य रहेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
सम्झौताका प्रयासहरू यसबीच थप जटिल बनेका छन्। इरान र अमेरिकाद्वारा होर्मुज जलडमरूमध्यमा गरिएको अवरोध, साथै लेबनानमा इजरायलले पुनः सुरु गरेको हवाई आक्रमणले वार्तामा असर पारेको छ।
इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार नयाँ १४ बुँदे प्रस्तावमा अमेरिकी सेना क्षेत्रबाट फिर्ता हुने, आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने, सुरक्षा ग्यारेन्टी प्रदान गर्ने, र लेबनानसहित सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्ने विषय समावेश छन्। साथै इरानले अमेरिकाबाट क्षतिपूर्ति र होर्मुज जलडमरूमध्यको नयाँ व्यवस्थापन ढाँचाको माग पनि गरेको बताइएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने उक्त प्रस्ताव छिट्टै समीक्षा गर्ने बताएका छन्, तर यो स्वीकार्य हुने सम्भावना कम रहेको संकेत दिएका छन्। उनले यसअघि इरानको प्रस्तावप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै कडा चेतावनी दिएका थिए।
अमेरिकाले इरानलाई पूर्ण रूपमा आफ्नो परमाणु कार्यक्रम त्याग्न र समृद्ध युरेनियमको भण्डार बुझाउन माग गरेको छ। तर इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि मात्र भएको भन्दै यस्तो माग अस्वीकार गर्दै आएको छ।
यसबीच क्षेत्रीय तनाव बढ्दै जाँदा विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पनि तीव्र रूपमा बढेको छ। यस हप्ता तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १२० डलर नाघेको छ, जुन सन् २०२२ पछिको उच्च स्तर हो।
समग्रमा, शान्ति सम्झौताका सम्भावना अझै अनिश्चित देखिएको छ, र आगामी दिनमा अमेरिका–इरान सम्बन्ध कुन दिशामा जाने भन्नेमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान केन्द्रित भएको छ।
