रुसका राष्ट्रपति र अमेरिकाका राष्ट्रपति बीच हालै फेरि टेलिफोन वार्ता भएको छ। सन् २०२५ फेब्रुअरीयता उनीहरूबीच यो ११औँ संवाद हो। दुवै देशबीचको सम्बन्ध सुधार गर्ने सम्भावना र युक्रेन युद्धको सन्दर्भमा यसको प्रभावबारे विश्लेषण गरिएको छ।

“एन्कोरेजको भावना” के हो?

गत वर्षदेखि क्रेमलिनका अधिकारीहरूले “एन्कोरेजको भावना” भन्ने शब्द प्रयोग गर्न थालेका छन्। यसले अलास्कामा भएको भेटमा युक्रेन संकट समाधानका लागि भएका मौखिक सहमतिहरू जनाउँछ। उक्त भेटमा ट्रम्पले तत्काल युद्धविरामको माग छोडेका थिए भने पुटिनले युक्रेनी सेना डोनेत्स्क र लुगान्स्कबाट पूर्ण रूपमा हटेपछि मात्र युद्धविराम सम्भव हुने बताएका थिए। यसले युक्रेनका राष्ट्रपति लाई कठिन अवस्थामा पार्ने रणनीति बनेको विश्लेषण गरिएको छ।

रुस–अमेरिका सम्बन्ध अलग गर्ने प्रयास

मस्कोको दृष्टिमा, युक्रेन युद्धभन्दा ठूलो लक्ष्य रुस–अमेरिका सम्बन्धलाई रुस–युक्रेन सम्बन्धबाट अलग गर्नु हो। यसले रुसविरुद्ध बनेको पश्चिमी गठबन्धन कमजोर पार्ने उद्देश्य राख्छ। ट्रम्पले एकीकृत पश्चिमी मोर्चाप्रति खासै चासो नदेखाउने भएकाले क्रेमलिनले यही अवसर उपयोग गर्न खोजेको बताइन्छ।

सम्बन्धमा ‘न्यानोपन’ सम्भव?

यदि रुस–अमेरिका सम्बन्धमा सुधार आयो भने अमेरिका प्रत्यक्ष रूपमा द्वन्द्वबाट केही हदसम्म अलग हुन सक्छ। यद्यपि, हतियार आपूर्ति वा गुप्तचर सहयोग पूर्ण रूपमा रोकिने सम्भावना कम देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा द्वन्द्व “अस्तित्वको लडाइँ” भन्दा शक्ति सन्तुलनको खेलमा परिणत हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

यसले व्यापार र अन्य सहकार्यका क्षेत्रमा ध्यान केन्द्रित गर्ने अवसर पनि दिन सक्छ। साथै, दुवै देशलाई चीनसँगको सम्बन्ध सन्तुलन गर्न पनि सहज हुने बताइन्छ।

आन्तरिक अवरोध र सीमित प्रगति

तर, अमेरिकाभित्रै ट्रम्पले कडा राजनीतिक विरोध सामना गरिरहेका छन्। दशकौँदेखि रुसलाई प्रमुख प्रतिद्वन्द्वी मान्ने धारणा परिवर्तन गर्न सजिलो छैन। त्यसैले दूतावास सञ्चालन पुनःस्थापनाजस्ता विषयमा समेत ठोस प्रगति हुन सकेको छैन।

प्रतिबन्ध नीतिमा परिवर्तन

इरानसँगको युद्ध सुरु भएपछि केही परिवर्तन देखिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले रुसको तेल निर्यातमा लगाइएका केही अमेरिकी प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाएको संकेत देखिएको छ। यसलाई प्रतीकात्मक रूपमा महत्वपूर्ण कदम मानिएको छ, जसले अघिल्लो प्रशासनका कडा नीतिहरूलाई पुनर्विचार गर्ने संकेत दिन्छ।

विश्वका धेरै देश र अमेरिकी कम्पनीहरू पनि रुससँग व्यापार पुनः सुरु गर्न इच्छुक देखिएका छन्। यदि अमेरिका पछि हट्यो भने रुसविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन कमजोर हुने सम्भावना व्यक्त गरिएको छ।

युक्रेनबिनाको रणनीति

मस्कोको लक्ष्य युक्रेनलाई अलग राखेर अमेरिका–रुस सम्बन्ध सुधार गर्नु रहेको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा युक्रेन युद्ध रुस र युरोपबीचको द्वन्द्वमा सीमित हुन सक्छ।

ट्रम्पका लागि युक्रेनमा सम्भावित शान्ति सम्झौता आफ्नो उपलब्धि देखाउने माध्यम हुन सक्छ भने पुटिनका लागि अमेरिकालाई द्वन्द्वबाट अलग गर्ने अवसर बन्न सक्छ।

सम्भावना कति यथार्थपरक?

विश्लेषण अनुसार यस्तो परिदृश्य सम्भव भए पनि सम्भावना कम रहेको छ। युक्रेन र युरोप दुवै पक्ष वार्तामा सहज नहुने अनुमान गरिएको छ। तर, प्रयास जारी रहने संकेतका रूपमा पुटिन र ट्रम्पबीच संवाद निरन्तर भइरहेको बताइएको छ।