वासिङ्टन, २०८३ कात्तिक ३१। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले चीनका कम्पनीहरूले अत्याधुनिक अमेरिकी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) चिपमा अप्रत्यक्ष पहुँच प्राप्त गर्ने बाटो बन्द गर्ने उद्देश्यले नयाँ निर्यात नियन्त्रण नियम लागू गरेको छ। सोमबार, नोभेम्बर १६ मा सार्वजनिक गरिएको नयाँ नियमले चीनसहित अन्य प्रतिबन्धित देशका कम्पनीहरूले विदेशस्थित डाटा सेन्टरमार्फत अमेरिकी प्रविधि प्रयोग गर्न पाउने व्यवस्थामा कडाइ गरेको हो।
नयाँ नियमअनुसार चीनमा मुख्यालय रहेका कम्पनीहरूलाई ठूलो मात्रामा कम्प्युटिङ क्षमता उपलब्ध गराउने विदेशस्थित डाटा सेन्टरहरूले अमेरिकी सरकारबाट विशेष अनुमति लिनुपर्नेछ। यसले चीनका कम्पनीहरूले सिंगापुर, मलेसिया र थाइल्यान्डजस्ता देशमा रहेका डाटा सेन्टरबाट शक्तिशाली एआई चिप भाडामा लिएर आफ्नो एआई मोडेल विकास गर्ने अभ्यासलाई नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयले सिंगापुर, थाइल्यान्ड, मलेसिया, इन्डोनेसिया र ब्राजिलमा उन्नत सेमिकन्डक्टर चिप निर्यात गर्न पनि विशेष अनुमति अनिवार्य गरेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले यी देशलाई अमेरिकी चिप अन्य प्रतिबन्धित मुलुकमा पुर्याउन सकिने सम्भावित मार्गका रूपमा पहिचान गरेका छन्। यद्यपि, ती देशमा सञ्चालनमा रहेका अमेरिकी कम्पनीका डाटा सेन्टरका लागि निश्चित छुटको व्यवस्था गरिएको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार चीनमा मुख्यालय रहेका कम्पनीलाई ठूलो मात्रामा कम्प्युटिङ सेवा दिइरहेका विद्यमान विदेशी डाटा सेन्टरले पनि ९० दिनभित्र आवश्यक अनुमति लिनुपर्नेछ। अनलाइन किनमेल र सामाजिक सञ्जालका सामान्य सिफारिस प्रणालीमा प्रयोग हुने कम्प्युटिङ सेवाका लागि भने यो अनुमति व्यवस्था लागू नहुने अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयले जनाएको छ।
अमेरिकी समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार यो निर्णय एनभिडियाका पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङसँग जोडिएको विवाद र अमेरिकी चिप चीनतर्फ अवैध रूपमा पुर्याइएको आशंकापछि आएको हो। सिंगापुरमा मुख्यालय रहेको क्लाउड सेवा प्रदायक कम्पनी मेगास्पिडमाथि अमेरिकी निर्यात नियन्त्रण छल्दै चीनका कम्पनीलाई उन्नत चिपको कम्प्युटिङ क्षमता उपलब्ध गराएको आशंकामा अनुसन्धान भइरहेको छ। कम्पनीले भने आफूले लागू कानुन र निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी सबै नियम पालना गरेको बताएको छ।
नयाँ नियमले राष्ट्रपति ट्रम्प प्रशासनभित्र चीनलाई एआई प्रविधि उपलब्ध गराउने विषयमा देखिएको मतभेदलाई पनि सतहमा ल्याएको छ। अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले चीनको प्रविधिगत पहुँच रोक्न कडा नियन्त्रणको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएका छन् भने वाणिज्यमन्त्री होवार्ड लटनिक अमेरिकी प्रविधि चीनलाई सीमित रूपमा बिक्री गर्न सकिने पक्षमा देखिएका छन्।
ट्रम्पले भने यस विषयमा दुवै पक्षको धारणा बुझेको बताएका छन्। चीनसँगको व्यापारिक सम्बन्धमा असर पर्न सक्ने भएकाले निर्णय गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ। यसैबीच, चीनले अमेरिकी कदमको विरोध गर्दै त्यसलाई आर्थिक दबाबको नीतिका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
यो निर्णय ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङबीच नोभेम्बर १९ मा चीनको शेन्जेनमा हुने भनिएको भेटवार्ताको पूर्वसन्ध्यामा आएको हो। विश्वव्यापी एआई प्रतिस्पर्धामा अत्याधुनिक चिपको पहुँच रणनीतिक महत्त्वको विषय बन्दै गइरहेका बेला अमेरिकी कदमले अमेरिका र चीनबीचको प्रविधिगत प्रतिस्पर्धालाई थप प्रभावित पार्न सक्ने देखिएको छ।
स्रोत: रोयटर्स, अल जजिरा, एसोसिएटेड प्रेस, द वासिङ्टन पोस्ट, अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालय।
