मोदीसँग बालेनसहित तीन प्रधानमन्त्रीले उठाएको एउटै माग, १२ वर्षदेखि किन रोकियो हवाई मार्ग?

काठमाडौं, २०८३ कात्तिक ३०। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) ले आगामी भारत भ्रमणका क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग नेपालका अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनलाई सहज बनाउन थप हवाई प्रवेशमार्ग उपलब्ध गराउन आग्रह गर्ने तयारी गरेका छन्। तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले पनि यही माग उठाएका थिए। तर १२ वर्ष बितिसक्दा पनि नेपालले अपेक्षित अनुमति पाउन सकेको छैन।

प्रधानमन्त्री बालेन शाह नोभेम्बर २२ र २३ अर्थात् मंसिर ६ र ७ गते भारतको दुईदिने राजकीय भ्रमणमा जाँदैछन्। भ्रमणका क्रममा पोखरा र भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तार गर्न भारतीय हवाई क्षेत्र हुँदै थप प्रवेशमार्ग उपलब्ध गराउने विषय प्रमुख एजेन्डाका रूपमा रहनेछ।

सेतोपाटीका अनुसार नेपालले विशेषगरी महेन्द्रनगर, नेपालगन्ज र जनकपुर हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय विमान प्रवेश गर्न सक्ने थप हवाई मार्ग माग्दै आएको छ। यसबाट पोखरा र भैरहवा विमानस्थललाई भारतका विभिन्न सहरसँग सिधा उडानमार्फत जोड्न सहज हुने नेपालको अपेक्षा छ।

यो माग पहिलोपटक सन् २०१४ अगस्टमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीसँगको भेटमा उठाएका थिए। त्यसबेला जनकपुर, भैरहवा र नेपालगन्ज हुँदै थप हवाई प्रवेशमार्ग उपलब्ध गराउन नेपालले प्रस्ताव गरेको थियो।

तर माग सम्बोधन नभएपछि सन् २०२३ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले पनि मोदीसँग यही विषय पुनः उठाएका थिए। अहिले प्रधानमन्त्री बालेन शाहले पनि आफ्नो भारत भ्रमणमा उक्त माग अघि सार्ने तयारी गरेका छन्।

नेपालको माग पूरा नहुँदा पोखरा र भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको व्यावसायिक सञ्चालन प्रभावित हुँदै आएको छ। विशेषगरी पोखरा विमानस्थलबाट दिल्ली, बनारस र लखनउजस्ता भारतीय सहरमा सिधा उडान सञ्चालन गर्न सके पर्यटन प्रवर्द्धनमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बुद्ध एयरले पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल उद्घाटन भएको दिन अर्थात् सन् २०२३ जनवरी १ देखि पोखरा–बनारस उडान सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको थियो। तर भारतीय पक्षबाट आवश्यक अनुमति नपाएपछि उक्त योजना कार्यान्वयन हुन सकेन।

यसपटक भने वार्तामा नयाँ परिस्थिति देखिएको छ। भारतीय पक्षले पनि पश्चिम बंगालको बागडोगरा विमानस्थलका लागि नेपाली हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न प्रस्ताव गरेको परराष्ट्र मन्त्रालय स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सेतोपाटीले जनाएको छ। भविष्यमा रक्सौलका लागि पनि नेपाली आकाश प्रयोग गर्नुपर्ने भारतीय पक्षको चासो रहेको बताइएको छ।

नेपालले भारतको प्रस्तावलाई आफ्नो लामो समयदेखिको मागसँग जोडेर वार्ता अघि बढाउन खोजेको छ। भारतलाई नेपाली हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न अनुमति दिने विषयमा सहमति भए पश्चिमी सीमाबाट कम्तीमा एउटा थप हवाई प्रवेशमार्ग प्राप्त गर्ने नेपालको प्रयास छ।

बुद्ध एयरका सञ्चालक वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतले पनि दुवै देशका हवाई मार्गसम्बन्धी आवश्यकतालाई एकैपटक सम्बोधन गर्ने गरी वार्ता गर्नु उपयुक्त हुने बताएका छन्।

भारतले सुरक्षा र प्राविधिक पक्षलाई महत्त्व दिँदै आएको भए पनि दुवै देशको पारस्परिक हितलाई ध्यानमा राखेर समाधान खोज्न सकिने नेपालको अपेक्षा छ। प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमणमा वर्षौंदेखि थाती रहेको यो विषयमा ठोस सहमति हुन्छ वा पुनः छलफलमै सीमित रहन्छ भन्ने चासो बढेको छ।

Scroll to Top