स्पेसएक्सको स्टारसिप अन्तरिक्षबाट फर्किएर पहिलोपटक प्रक्षेपण टावरमै सफल अवतरण

स्टारबेस, अमेरिका | २०८३ कात्तिक २९। अमेरिकी अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्सले आफ्नो विशाल रकेट स्टारसिपलाई अन्तरिक्षको कक्षबाट पृथ्वीमा फर्काएर टेक्सासस्थित प्रक्षेपण केन्द्रमै सफलतापूर्वक अवतरण गराएको छ। नोभेम्बर १४ (शनिबार) सम्पन्न यो परीक्षण स्पेसएक्सको अन्तरिक्ष अभियानमा ऐतिहासिक उपलब्धि बनेको छ। कम्पनीले पहिलोपटक अन्तरिक्षमा पुगेर फर्किएको स्टारसिपको माथिल्लो भागलाई प्रक्षेपण टावरमा जडान गरिएका विशाल यान्त्रिक पाखुराको सहायताले आकाशमै समातेको हो।

स्टारसिपको १५औँ परीक्षण उडानअन्तर्गत नोभेम्बर १३ मा अमेरिकाको टेक्सासस्थित स्टारबेस केन्द्रबाट रकेट प्रक्षेपण गरिएको थियो। उडानका क्रममा स्टारसिपको माथिल्लो भाग सुपर हेभी बुस्टरबाट अलग भएर अन्तरिक्षतर्फ अघि बढेको थियो। करिब २२ घण्टासम्मको अभियानमा स्टारसिपले पृथ्वीको कक्षमा १४ पटक परिक्रमा गरेको थियो। यस क्रममा स्पेसएक्सको स्टारलिंक इन्टरनेट सञ्जालका लागि २६ वटा नयाँ भूउपग्रह पनि अन्तरिक्षमा प्रक्षेपण गरिएको थियो।

शनिबार पृथ्वीको वायुमण्डलमा पुनः प्रवेश गरेपछि स्टारसिपले आफ्नो गति र दिशा नियन्त्रण गर्दै टेक्सासस्थित स्टारबेस प्रक्षेपण केन्द्रतर्फ यात्रा गरेको थियो। अवतरणको अन्तिम चरणमा रकेटले इन्जिन पुनः सञ्चालन गरी आफ्नो दिशा परिवर्तन गर्दै ठाडो अवस्थामा फर्किएको थियो। त्यसपछि प्रक्षेपण टावरमा जडान गरिएका दुई विशाल यान्त्रिक पाखुराले रकेटलाई समातेर सुरक्षित रूपमा स्थिर बनाएका थिए। स्पेसएक्सले यी पाखुरालाई ‘चपस्टिक्स’ नाम दिएको छ भने सम्पूर्ण संरचनालाई ‘मेचाजिला’ भन्ने गरेको छ।

अन्तरिक्षबाट फर्किएको स्टारसिपलाई प्रक्षेपण टावरमै समातिएको यो पहिलो घटना हो। यसअघि स्पेसएक्सले सुपर हेभी बुस्टरलाई यस्तै यान्त्रिक पाखुराको सहायताले तीनपटक सफलतापूर्वक समातेको थियो। तर अन्तरिक्षको कक्षमा पुगेर फर्किएको स्टारसिपको माथिल्लो भागलाई यसरी नियन्त्रणमा लिने प्रयास भने पहिलोपटक सफल भएको हो।

यद्यपि, यस परीक्षण उडानमा कम्पनीले दुवै भागलाई सुरक्षित रूपमा फर्काउने लक्ष्य भने पूरा गर्न सकेन। प्रक्षेपणको केही मिनेटपछि स्टारसिपबाट अलग भएको सुपर हेभी बुस्टरमा इन्धनसम्बन्धी समस्या देखिएपछि निर्धारित अवतरण प्रक्रिया रद्द गरिएको थियो। बुस्टरलाई प्रक्षेपण केन्द्रमा फर्काएर समात्ने योजना असफल भएपछि त्यसलाई मेक्सिकोको खाडीमा अवतरण गराइएको थियो। अवतरण प्रक्रियापछि बुस्टर विस्फोट भएको थियो। स्पेसएक्सका अनुसार बुस्टरमा देखिएको समस्या र निर्धारित स्थानमा फर्किन नसक्नुको कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको छ।

यस उपलब्धिलाई स्पेसएक्सको पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट निर्माण गर्ने योजनामा महत्त्वपूर्ण प्रगति मानिएको छ। हालसम्म अन्तरिक्षमा रकेट पठाएपछि त्यसका अधिकांश भाग पुनः प्रयोग गर्न नसकिने अवस्था थियो। तर स्पेसएक्सले प्रक्षेपणपछि रकेटका दुवै मुख्य भागलाई पृथ्वीमा फर्काएर पुनः प्रयोग गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ। सफल पुनः प्रयोगले अन्तरिक्ष यात्राको लागत घटाउनुका साथै भविष्यमा चन्द्रमा र मंगल ग्रहसम्मको अभियानलाई थप व्यावहारिक बनाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले पनि स्टारसिपको विकासलाई चासोका साथ हेरिरहेको छ। नासाको आर्टेमिस कार्यक्रमअन्तर्गत भविष्यमा अन्तरिक्ष यात्रीलाई चन्द्रमाको सतहमा पुर्‍याउने योजनामा स्टारसिपलाई महत्त्वपूर्ण अन्तरिक्षयानका रूपमा प्रयोग गर्ने तयारी छ। यसकारण स्टारसिपको सफल पुनः प्राप्ति र पुनः प्रयोग गर्ने प्रविधिले अमेरिकी चन्द्र अभियानको भविष्यमा समेत प्रभाव पार्न सक्नेछ।

स्पेसएक्सका लागि यो परीक्षण पूर्ण सफलता नभए पनि अन्तरिक्षबाट फर्किएको विशाल अन्तरिक्षयानलाई प्रक्षेपण टावरमै समात्ने पहिलो सफल प्रयासका रूपमा स्थापित भएको छ। कम्पनीले आगामी परीक्षणहरूमा सुपर हेभी बुस्टर र स्टारसिप दुवैलाई सुरक्षित रूपमा पुनः प्राप्त गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

स्रोत: एसोसिएटेड प्रेस, रोयटर्स, द गार्डियन, स्पेस डटकम, सीबीएस न्युज, युरोन्युज।

Scroll to Top