स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टकस्थित लेक लुसर्न क्षेत्रमा अमेरिका र इरानबीच आइतबार सुरु भएको उच्चस्तरीय वार्ता तनावपूर्ण बनेको छ। कतार र पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भइरहेको यो वार्ता हालै हस्ताक्षर गरिएको समझदारीपत्रलाई आधार बनाएर क्षेत्रीय द्वन्द्वको दीर्घकालीन समाधान खोज्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको हो।
अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सले गरेका छन्। वार्तामा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकोफ र जारेड कुशनर पनि सहभागी छन्। इरानको तर्फबाट विदेशमन्त्री अब्बास अराघची र संसद् सभामुख मोहम्मद बाकर घालिबाफ सहभागी छन्। उनीहरूसँगै इरानी केन्द्रीय बैंकका प्रमुख, उप–तेलमन्त्री तथा राष्ट्रिय तेल कम्पनीका अध्यक्ष पनि वार्तामा उपस्थित छन्।
दुवै पक्षबीच प्रत्यक्ष संयुक्त वक्तव्य जारी नभए पनि मध्यस्थकर्ता पाकिस्तान र कतारले वार्ता “सकारात्मक र रचनात्मक वातावरण” मा सम्पन्न भएको तथा “उत्साहजनक प्रगति” भएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार अन्तिम सम्झौतासम्म पुग्न ६० दिनको कार्ययोजना बनाइएको छ। साथै आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध, कार्यान्वयन अनुगमन र विवाद समाधानलगायत विषयमा प्राविधिक तहका थप वार्ता गर्ने सहमति भएको छ।
यसका अतिरिक्त, जलमार्ग सुरक्षासम्बन्धी सम्भावित घटनालाई रोक्न सञ्चार संयन्त्र स्थापना गर्ने तथा लेबनानमा सैन्य गतिविधि अन्त्यसम्बन्धी समझदारीको पालना सुनिश्चित गर्न विशेष संयन्त्र बनाउने विषयमा पनि छलफल भएको बताइएको छ।
यद्यपि वार्ताको वातावरण अचानक तनावपूर्ण बनेको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले लेबनानस्थित हिजबुल्लाहलाई नियन्त्रण गर्नुपर्ने चेतावनी दिँदै अन्यथा अमेरिका “फेरि पनि इरानमाथि कडा प्रहार गर्न तयार” रहेको बताएका थिए।
ट्रम्पको उक्त अभिव्यक्तिपछि इरानी पक्षले कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। सभामुख घालिबाफले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै अमेरिकी धम्कीको कुनै अर्थ नरहेको बताएका छन्। उनले अमेरिका आफ्ना अभिव्यक्तिप्रति सावधान हुनुपर्ने चेतावनी दिँदै आवश्यक परे इरानी सेनाले जवाफ दिने उल्लेख गरेका छन्।
इरानी समाचार संस्था तस्निमका अनुसार ट्रम्पको अभिव्यक्तिप्रति विरोध जनाउँदै इरानी प्रतिनिधिमण्डलले आइतबारको वार्ता केही समयका लागि स्थगित गरेको थियो। यद्यपि अमेरिकी अधिकारीहरूले वार्ता पूर्ण रूपमा नटुटेको र पर्दापछाडि संवाद जारी रहेको बताएका छन्।
इरानले वार्तामा मुख्य रूपमा लेबनानमा जारी इजरायल–हिजबुल्लाह द्वन्द्व अन्त्य, इरानी तेल निर्यातमाथिको प्रतिबन्ध हटाउने र विदेशमा रोकिएका इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषय उठाएको जनाएको छ। इरानी सरकारी तेल कम्पनीका प्रमुख हमिद बोभार्डले तेल निर्यातसम्बन्धी विषयलाई गम्भीर रूपमा अगाडि बढाइएको बताएका छन्।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति भान्सले भने वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको दाबी गरेका छन्। उनले अमेरिकाले इरानसँग सम्बन्ध सुधार गर्न चाहेको तर त्यसका लागि इरानले क्षेत्रीय अस्थिरतामा आफ्नो भूमिका अन्त्य गर्नुपर्ने र दीर्घकालमा आणविक हतियारसम्बन्धी महत्वाकांक्षा त्याग्नुपर्ने बताएका छन्।
यसैबीच, लेबनानको अवस्था अझै तनावपूर्ण रहेको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले दक्षिणी लेबनानमा इजरायली सेना आवश्यक परेसम्म रहने बताएका छन्। हिजबुल्लाहले भने इजरायली सेनाको उपस्थिति स्वीकार नगर्ने र युद्धविराम उल्लङ्घन भए प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएको छ। लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार शुक्रबार र शनिबार भएका इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा १०५ जनाको मृत्यु भएको छ भने १५० भन्दा बढी घाइते भएका छन्।
हाल वार्ता पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन। अमेरिकी कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार इरानी प्रतिनिधिमण्डल अझै बर्गेनस्टकमै रहेको छ र यस साताभर प्राविधिक तहका थप छलफल जारी रहने अपेक्षा गरिएको छ।