ट्रम्पको ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ संकटमा
दोहा/वासिङ्टन, २७ वैशाख २०८३ — कतारको आकाशबाट अमेरिकी वायुसेनाको एक महत्त्वपूर्ण विमान ‘केसी-१३५ स्ट्रेटो ट्याङ्कर’ रहस्यमय ढंगले गायब भएको छ। यस घटनासँगै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको महत्त्वाकांक्षी सैन्य अभियान ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ तत्कालका लागि स्थगित गरिएको छ।
के भएको थियो?
गत बुधबार बिहान करिब ९ बजे झाफ्रा एयरबेसबाट उडान भरेको यो विमान हर्मुज जलडमरूमध्यमा रहेका अमेरिकी लडाकु विमानहरूलाई हावामै इन्धन भर्न निस्किएको थियो। उडानको केही समयसम्म सबै सामान्य देखिए पनि रणनीतिक क्षेत्रमा पुग्ने बित्तिकै विमानले राडारमा असामान्य गतिविधि देखाउन थाल्यो।
- कोड ७७०० को संकेत: विमान बेपत्ता हुनुअघि कतारको एयर ट्राफिक कन्ट्रोलले विमानबाट ‘कोड ७७००’ प्राप्त गरेको थियो, जसको अर्थ विमान गम्भीर ‘जनरल इमर्जेन्सी’ मा रहेको र चालक दल जीवन बचाउन संघर्ष गरिरहेको बुझिन्छ।
- रहस्यमय मौनता: घटनापछि वासिङ्टन र पेन्टागनले गहिरो मौनता साधेका छन्। अमेरिकाले यसलाई केवल ‘प्राविधिक त्रुटी’ र ‘इमर्जेन्सी ल्यान्डिङ’ भन्दै विस्तृत जानकारी लुकाएको आरोप लागेको छ।
- इरानी आक्रमणको आशंका: इरानी सञ्चार माध्यमहरूले यस घटनालाई अमेरिकी पक्षको ठूलो क्षतिको रूपमा प्रचार गरिरहेका छन्। कतिपय सैन्य विश्लेषकहरूले इरानको ‘साइबर अट्याक’ वा ‘जीपीएस स्पुफिङ’ का कारण विमान दुर्घटना भएको हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्।
- प्रोजेक्ट फ्रिडममा धक्का: हर्मुज जलडमरूमध्यमा फसेका जहाजहरूलाई सुरक्षित निकाल्न सञ्चालित ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ यो विमान बेपत्ता भएसँगै बीचैमा रोकिएको छ।
केसी-१३५ विमानलाई अमेरिकी वायुसेनाको ‘लाइफलाइन’ मानिन्छ। यो बिना एफ-३५ जस्ता अत्याधुनिक लडाकु विमानहरूले लामो दूरीको मिशन पुरा गर्न सक्दैनन्। विमान कतारको तटभन्दा ५० नटिकल माइल टाढा फारसको खाडीमा खसेको अनुमान गरिएको छ, यद्यपि यसको भग्नावशेष अझै फेला परेको छैन।
यस घटनाले आधुनिक युद्धमा भौतिक मिसाइल भन्दा डिजिटल र साइबर हतियारहरू कति खतरनाक हुन सक्छन् भन्ने नयाँ बहस छेडेको छ।