इरानले अमेरिका संगको तनाव कम गर्न नयाँ प्रस्ताव अघि सारेको छ, जसमा पहिले पुनः सञ्चालनमा ल्याउने र त्यसपछि मात्र आणविक वार्ता अघि बढाउने सुझाव समावेश छ।
का अनुसार, यो प्रस्ताव युद्ध अन्त्यतर्फ केन्द्रित छ र आणविक विषयलाई पछि सारेर तत्कालको संकट समाधान गर्ने उद्देश्य राखिएको छ। स्रोतहरूका भनाइ अनुसार, इरानका विदेश मन्त्री ले इस्लामाबादमा भएको भेटघाटका क्रममा विभिन्न मध्यस्थकर्ताहरूलाई यो योजना अवगत गराएका थिए। उनले इरानभित्र अमेरिकाको आणविक मागबारे साझा धारणा नबनेको पनि संकेत गरेका छन्।
अमेरिकाले भने इरानले आफ्नो सम्पूर्ण आणविक कार्यक्रम बन्द गर्नुपर्ने र संवर्धित युरेनियम हस्तान्तरण गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएको छ।
यो प्रस्ताव पाकिस्तानमार्फत सम्म पुर्याइएको बताइन्छ। यसमा युद्धविरामलाई दीर्घकालीन बनाउने वा पूर्ण रूपमा युद्ध अन्त्य गर्ने, साथै होर्मुज क्षेत्रमा लगाइएको नाकाबन्दी हटाउने कुरा उल्लेख छ। उक्त नाकाबन्दी हटेपछि मात्र आणविक वार्ता सुरु गर्ने योजना रहेको जनाइएको छ। विश्वको करिब २० प्रतिशत समुद्री तेल ढुवानी यही मार्गबाट हुने भएकाले यसको महत्व अत्यन्त उच्च छ।
इरानको आणविक कार्यक्रम लामो समयदेखि अमेरिका र इरानबीचको विवादको मुख्य कारण बनेको छ। को कार्यकालमा सन् २०१५ मा भएको सम्झौताले केही समयका लागि समाधान दिएको थियो, तर ले सन् २०१८ मा अमेरिकालाई त्यसबाट बाहिर निकालेपछि पुनः तनाव बढेको थियो।
का अनुसार, इरानले तीन चरणको योजना अघि सारेको छ:
- पहिलो, युद्ध अन्त्य गर्दै भविष्यमा आक्रमण नहुने सुनिश्चितता
- दोस्रो, को व्यवस्थापनका लागि ओमानसँग मिलेर नयाँ कानुनी ढाँचा तयार गर्ने
- तेस्रो, आणविक विषयमा वार्ता सुरु गर्ने
यो प्रस्ताव अमेरिका–इरानबीच इस्लामाबादमा भएको वार्तापछि आएको हो, जुन प्रारम्भिक युद्धविरामपछि सुरु भए पनि ठोस सहमति बन्न सकेन।
शनिबार, कूटनीतिक प्रयास कमजोर बन्दै गएको संकेत देखियो जब ले आफ्ना प्रतिनिधिहरू र को पाकिस्तान भ्रमण रद्द गरे।
रिपोर्टहरूका अनुसार, इरानले अमेरिकासँग आक्रमण नगर्ने ग्यारेन्टी, सबै आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने, होर्मुज क्षेत्रमाथि आफ्नो प्रभाव कायम राख्ने, र आणविक प्रविधिमा आफ्नो अधिकारको मान्यता माग गरेको छ। साथै, उसले आणविक हतियार विकास गर्ने आरोपलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।