काठमाडौँ, २ जुन २०२६ लेबनानमा इजरायली सैन्य परिचालन तीव्र बनेपछि इरानले अमेरिकासँगको कूटनीतिक संवाद रोकेको छ। मध्यपूर्वी सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार, तेहरानले वार्ता स्थगित मात्र गरेको छैन, बरु रणनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) को समुद्री मार्ग समेत बन्द गर्ने तयारी थालेको छ।
इरानी समाचार एजेन्सी ‘तस्निम’ ले जनाए अनुसार, लेबनान र गाजा क्षेत्रमा जारी सैन्य आक्रमण तत्काल नरोकिएसम्म इरानले मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकासँग गरिरहेको सम्पूर्ण कुराकानी अघि नबढाउने अडान लिएको छ। यसअघि पाकिस्तानको मध्यस्थतामा दुई देशबीच वार्ता भइरहेको थियो।
लेबनानमा इजरायली पकड बलियो बन्दै
यसैबीच, इजरायली सेनाले लेबनानको दक्षिणी क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण अझ बलियो बनाएको छ। हालैका दिनहरूमा हिजबुल्लाहका ठेगानाहरूलाई लक्षित गरी गरिएको तीव्र बमबारीपछि इजरायली टोलीले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ९०० वर्ष पुरानो ‘ब्युफोर्ट कसल’ (Beaufort Castle) लाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको छ। अप्रिल महिनामा घोषित युद्धविराम प्रयासका बावजुद यस क्षेत्रमा भिडन्त रोकिएको छैन।
क्षेत्रीय जलमार्गमा सङ्कटको बादल
वार्ता भङ्ग भएसँगै इरान र उसका सहयोगी समूहहरूले हर्मुज जलडमरूका साथै बाब अल-मन्डाब जलडमरूमा समेत जल यातायात अवरुद्ध पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यस कदमले विश्वकै प्रमुख व्यापारिक तथा तेल आपूर्ति हुने जलमार्गहरूमा ठुलो सङ्कट पैदा गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
अमेरिका र इरानबीच बढ्दो सैन्य तनाव
गत अप्रिलमा भएको संक्षिप्त युद्धविराम पछि दुवै देश ६० दिनको शान्ति सम्झौता र आणविक कार्यक्रमको एजेन्डामा छलफल गरिरहेका थिए। तर, गत हप्ता अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा उडिरहेको अमेरिकी MQ-1 ड्रोनलाई इरानले खसालेको र त्यसको जवाफमा अमेरिकाले इरानी ठेगानाहरूमा हवाई आक्रमण गरेपछि सम्बन्ध पुनः बिग्रिएको हो। इरानले अमेरिकी कारबाहीको कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी समेत दिएको छ।