काठमाडौँ, १२ जेठ २०८३सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेको आगामी भारत भ्रमणलाई लिएर पार्टीभित्र तीव्र आन्तरिक विवाद र राजनीतिक हलचल सुरु भएको छ। आगामी जेठ १८ गतेदेखि सुरु हुने भनिएको दुई दिने नयाँ दिल्ली भ्रमणका विषयमा पार्टीका शीर्ष नेताहरू नै अनभिज्ञ रहेको विवरणहरू बाहिरिएपछि रास्वपाभित्र कूटनीतिक र संस्थागत प्रक्रियालाई लिएर प्रश्न उठ्न थालेको हो।
पार्टी स्रोतका अनुसार, सभापति लामिछानेले यो भ्रमणको पूर्वतयारी र एजेन्डाबारे पार्टीको केन्द्रीय कमिटीमा कुनै औपचारिक छलफल गराएका छैनन्। यति मात्र नभई, पार्टीका वरिष्ठ नेता एवं वर्तमान प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहसँग समेत यस भ्रमणका विषयमा कुनै पनि समन्वय वा परामर्श नगरिएको बुझिएको छ।
विवादको केन्द्र र तयारीबिनाको कूटनीति
रास्वपाका एक उच्च नेताले जनाए अनुसार, सत्तारुढ दलको सभापति जस्तो जिम्मेवार व्यक्ति बिनातयारी वैदेशिक भ्रमणमा निस्कँदा पार्टी र राष्ट्र दुवैका लागि दूरगामी संकट पैदा हुन सक्छ। “अहिलेको तरल राजनीतिक अवस्थामा यस्तो भ्रमणमा जानु र नजानु दुवै आफैँमा चुनौतीपूर्ण छ। भ्रमणको एजेन्डा के हो? दिल्लीमा को–को सहभागी हुने र कस्ता गम्भीर प्रस्तावहरू आउन सक्छन् भन्नेबारे गृहकार्य नगरी जानु प्रत्युत्पादक हुन सक्छ,” स्रोतले भन्यो।
यस भ्रमणमा सभापति लामिछानेसँगै पार्टीका सह-महामन्त्री विपिन कुमार आचार्य र प्रवास विभाग प्रमुख दीपकराज बोहरा सहभागी हुने चर्चा छ। यद्यपि, पार्टीबाट औपचारिक संस्थागत निर्णय भइनसकेकाले भ्रमण अझै पूर्ण रूपमा सुनिश्चित भइनसकेको दाबी समेत गरिएको छ।
नेपाल–भारत सम्बन्धको संवेदनशीलता र दिल्लीको निम्तो
भारतीय विदेश मन्त्रालयको औपचारिक निमन्त्रणामा हुन लागेको भनिएको यस भ्रमणका क्रममा लामिछानेले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, विदेश मन्त्री एस. जयशङ्कर, विदेश सचिव विक्रम मिस्री र राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालसँग उच्चस्तरीय भेटघाट गर्ने कार्यतालिका रहेको छ। भारतले यसअघि पनि सत्तारुढ दलका प्रमुखका हैसियतमा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड र नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवालाई यसैगरी दिल्ली भ्रमणको निम्तो दिने गरेको थियो।
तर, हालैका दिनमा नेपाल र भारतबीच लिपुलेक व्यापार सम्झौता र सीमा विवादलाई लिएर कूटनीतिक नोटहरू आदानप्रदान भइरहेका कारण दुई देशबीचको सम्बन्ध केही चिसो बनेको छ। यही कूटनीतिक असमझदारीका कारण भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीको नेपाल भ्रमण र नेपालका परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालको भारत भ्रमण समेत स्थगित भइसकेका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन शाहले भारतको निमन्त्रणा स्वीकार गरे तापनि उनको भ्रमणको मिति तय हुन बाँकी रहेको पृष्ठभूमिमा लामिछानेको यो भ्रमणलाई राजनीतिक वृत्तमा निकै चासोका साथ हेरिएको छ।
सरकारको स्पष्टीकरण
यसैबीच, सरकारका प्रवक्ता सस्मित पोखरेलले मन्त्रिपरिषद्का निर्णयहरू सार्वजनिक गर्ने क्रममा यस भ्रमणबारे सरकारको धारणा स्पष्ट पारेका छन्। प्रवक्ता पोखरेलले सभापति लामिछानेको भारत भ्रमण पूर्ण रूपमा दलको आन्तरिक एवं राजनीतिक स्तरको भ्रमण भएको र यसलाई सरकार वा प्रधानमन्त्रीको औपचारिक भ्रमणसँग जोडेर हेर्न नमिल्ने प्रष्ट पारेका छन्। आन्तरिक विवाद सतहमा आएपछि सभापति लामिछानेले कूटनीतिक विज्ञहरूसँग राय-परामर्श र छलफल सुरु गरेको बुझिएको छ।