जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने विषयमा विवाद, संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलन COP31 निष्कर्षविहीन

अन्ताल्या, २०८३ मंसिर ७। कोइला, पेट्रोलियम पदार्थ र प्राकृतिक ग्यासजस्ता जीवाश्म इन्धनको प्रयोग क्रमशः घटाउँदै लैजाने विषयमा सदस्य राष्ट्रहरूबीच सहमति जुट्न नसकेपछि संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलन (COP31) कुनै समग्र सम्झौताबिना सम्पन्न भएको छ। टर्कीको अन्ताल्यामा आयोजित सम्मेलन दुई सातासम्म चलेको थियो। निर्धारित समयभन्दा दुई दिन बढी छलफल भए पनि झन्डै २०० देशका प्रतिनिधिहरू साझा निष्कर्षमा पुग्न सकेनन्।

सम्मेलनको मुख्य विवाद जीवाश्म इन्धनको प्रयोग अन्त्य गर्ने वा क्रमशः घटाउने विषयलाई अन्तिम घोषणापत्रमा कसरी समावेश गर्ने भन्नेमा केन्द्रित थियो। युरोपेली संघसहित जलवायु परिवर्तनको उच्च जोखिममा रहेका केही देशले कोइला, तेल र प्राकृतिक ग्यासको प्रयोगबाट टाढिने स्पष्ट प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको अडान राखेका थिए। तर साउदी अरब र रुसलगायत जीवाश्म इन्धन उत्पादनमा निर्भर देशहरूले त्यस्तो प्रतिबद्धता समावेश गर्न विरोध गरेका थिए।

अन्तिम चरणमा टर्की र अस्ट्रेलियाको संयुक्त नेतृत्वले प्रस्तुत गरेको मस्यौदामा जीवाश्म इन्धनको उल्लेख नै नरहेपछि युरोपेली संघसहित केही देशले त्यसलाई अस्वीकार गरेका थिए। सन् २०२३ मा दुबईमा सम्पन्न COP28 सम्मेलनले ऊर्जा प्रणालीमा जीवाश्म इन्धनबाट क्रमशः टाढिने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। तर त्यसपछिका जलवायु सम्मेलनमा उक्त प्रतिबद्धतालाई कार्यान्वयन गर्ने विषयमा थप ठोस सहमति हुन सकेको छैन।

जीवाश्म इन्धनबाहेक विकासशील तथा जलवायु परिवर्तनबाट बढी प्रभावित देशलाई आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने विषयमा पनि विवाद देखिएको थियो। धनी राष्ट्रहरूले जलवायु अनुकूलनका लागि पर्याप्त आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्ने माग विकासशील देशहरूले गरेका थिए। कार्बन उत्सर्जन घटाउने प्रविधि र कार्बन सङ्कलन तथा भण्डारणसम्बन्धी प्रस्तावमा समेत मतभेद देखिएको थियो।

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले सम्मेलनमा सहमति जुट्न नसकेको घटनाप्रति गहिरो निराशा व्यक्त गरेका छन्। उनले वार्तामा सहमति नजुटे पनि जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी वैज्ञानिक तथ्यमा कुनै अस्पष्टता नरहेको उल्लेख गर्दै विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि नियन्त्रणका लागि तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्न आग्रह गरेका छन्।

सम्मेलनबाट समग्र सम्झौता हुन नसके पनि केही प्राविधिक तथा क्षेत्रगत विषयमा प्रगति भएको छ। आगामी जलवायु सम्मेलन इथियोपियामा आयोजना हुने तयारी छ। COP31 को असफलताले जीवाश्म इन्धनमा निर्भर अर्थतन्त्र र जलवायु परिवर्तन नियन्त्रणका लागि आवश्यक विश्वव्यापी प्रतिबद्धताबीचको मतभेद थप स्पष्ट पारेको छ।

स्रोत: संयुक्त राष्ट्रसंघीय समाचार, रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, अल जजिरा

Scroll to Top