युक्रेनका युद्धक रोबोटले रूसी ड्रोन खसाल्न थाले, युद्धभूमिमा बदलिँदै सैन्य रणनीति

किभ, २०८३ कात्तिक २९। युक्रेनले रुससँगको युद्धमा मानवरहित स्थल रोबोट (यूजीभी) प्रयोग गरी रूसी ड्रोनलाई रोक्ने तथा खसाल्ने नयाँ क्षमता विकास गर्न थालेको छ। अग्रपङ्क्तिमा सैनिकको आवतजावत अत्यन्त जोखिमपूर्ण बनाइरहेका रुसी निगरानी तथा आक्रमणकारी ड्रोनविरुद्ध यस्ता रोबोट प्रयोग गर्न थालिएको हो। यस प्रविधिको विकासले भविष्यमा युद्धभूमिमा सैनिकको सुरक्षा र हवाई प्रतिरक्षाको रणनीति परिवर्तन गर्न सक्ने सैन्य अधिकारी तथा रक्षा प्रविधि निर्माताहरूले बताएका छन्।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम बिजनेस इनसाइडरले नोभेम्बर १५ मा प्रकाशित गरेको रिपोर्टअनुसार युक्रेनी सेनाले पछिल्लो समय स्थल रोबोटलाई केवल हतियार, खाद्यान्न र अन्य सैन्य सामग्री ओसारपसारमा मात्र सीमित नराखी शत्रुका ड्रोनविरुद्ध प्रतिरक्षाका लागि समेत प्रयोग गर्न थालेको छ। यी रोबोटमा मेसिनगन, इलेक्ट्रोनिक जामिङ उपकरण, जाल प्रक्षेपण प्रणाली तथा कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित लक्ष्य पहिचान प्रविधि जडान गर्ने काम भइरहेको छ।

ड्रोनको जोखिमबाट सैनिकलाई जोगाउने प्रयास

युक्रेनको अग्रपङ्क्तिमा रहेको युद्धक्षेत्रलाई सैन्य भाषामा ‘किल जोन’ भनिन्छ। यो यस्तो क्षेत्र हो जहाँ निगरानी ड्रोन र विस्फोटक पदार्थ बोकेका एफपीभी ड्रोनका कारण सैनिक तथा सैन्य सवारीसाधनको आवतजावत अत्यन्त जोखिमपूर्ण हुन्छ। रुसी सेनाले यस्ता ड्रोनमार्फत युक्रेनी सैनिकको अवस्थिति पत्ता लगाउने, सैन्य उपकरणमाथि आक्रमण गर्ने र रसद आपूर्तिमा अवरोध पुर्‍याउने रणनीति अपनाउँदै आएको छ।

युक्रेनको दा भिन्ची वुल्भ्स बटालियनका रोबोटिक प्रणाली प्रमुख ओलेक्सान्द्र याब्चान्काले बिजनेस इनसाइडरसँग कुरा गर्दै जमिनमा सञ्चालन हुने रोबोटले कम उचाइमा उड्ने शत्रुका ड्रोनविरुद्ध महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार प्रभावकारी प्रतिरक्षा प्रणाली विकास गर्न सके अग्रपङ्क्तिमा युद्ध सञ्चालन गर्ने तरिकामै परिवर्तन आउन सक्छ।

मेसिनगन र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोग

युक्रेनी रक्षा प्रविधि कम्पनीहरूले विभिन्न प्रकारका प्रतिरोधात्मक प्रणाली विकास गरिरहेका छन्। युक्रेनी कम्पनी यूफोर्सले विकास गरेको प्रिडेटर नामक कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित हतियार प्रणाली रोबोटमा जडान गर्न सकिन्छ। यसले क्यामेरा तथा सेन्सरको सहायताले शत्रुका ड्रोन पहिचान गरी तिनलाई पछ्याउन र निशाना लगाउन सहयोग गर्छ।

त्यस्तै, युक्रेनको ४२औँ छुट्टै मेकानाइज्ड ब्रिगेडले लिउट नामक स्थल रोबोटमा जडान गरिएको मेसिनगनले रूसी ड्रोन खसालेको जानकारी सार्वजनिक गरेको छ। रोभरटेक र राटेल रोबोटिक्सलगायतका कम्पनीले पनि ड्रोन रोक्न विशेष जाल प्रक्षेपण गर्ने प्रणाली विकास गरिरहेका छन्।

युक्रेनको १००औँ छुट्टै मेकानाइज्ड ब्रिगेडले गत महिना जाल प्रक्षेपण गर्ने सक्रिय प्रतिरक्षा प्रणालीसहितको रोबोट परिचालन गरेको जनाएको थियो। सार्वजनिक गरिएको भिडियोमा रोबोटले आफ्नो नजिक आइरहेको ड्रोनतर्फ जाल प्रक्षेपण गरेको र उक्त ड्रोन जमिनमा खसेको देखाइएको थियो।

युक्रेनी कम्पनी राटेल रोबोटिक्सले यस्ता सुरक्षात्मक प्रणालीको क्रमिक उत्पादनसमेत सुरु गरेको जनाएको छ। यसबाहेक केही रोबोटमा धुवाँ उत्पादन गर्ने उपकरण र इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली जडान गरेर शत्रुका ड्रोनको सञ्चार तथा नियन्त्रण प्रणाली अवरुद्ध गर्ने प्रयास भइरहेको छ।

भविष्यमा मोबाइल हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली बन्न सक्ने

फ्रन्टलाइन रोबोटिक्सका व्यवसाय विकास प्रमुख मिकिता रोज्कोभका अनुसार रूसी सेनाले अहिले युक्रेनी स्थल रोबोटलाई समेत प्रमुख निशाना बनाउन थालेको छ। त्यसैले रोबोटलाई आत्मरक्षा गर्न सक्ने क्षमता प्रदान गर्नु आवश्यक भएको उनले बताएका छन्।

उनका अनुसार भविष्यमा यस्ता रोबोटले आफ्नै सुरक्षा मात्र नभई अग्रपङ्क्तिमा रहेका सैनिकलाई समेत ड्रोन आक्रमणबाट जोगाउन सक्ने मोबाइल हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीका रूपमा काम गर्न सक्छन्। कम्पनीले क्यामेरा र सेन्सरमार्फत शत्रुका ड्रोन पहिचान गरी तिनलाई निष्क्रिय पार्ने थप उन्नत प्रणाली विकास गरिरहेको छ।

युक्रेनको सरकारी रक्षा प्रविधि नवप्रवर्तन संस्था ब्रेभवानले पनि सशस्त्र रोबोटलाई हवाई ड्रोनविरुद्ध प्रयोग गर्ने क्षमतालाई प्राथमिकतामा राखेको छ। यद्यपि अधिकांश प्रविधि अहिले परीक्षण वा सीमित सैन्य परिचालनकै अवस्थामा छन्। व्यापक रूपमा सैनिकको हवाई सुरक्षा गर्ने स्तरमा यी प्रणाली पुग्न अझै समय लाग्ने देखिन्छ।

युक्रेनको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ को जनवरीदेखि अक्टोबरसम्म युक्रेनी रक्षा बलले ४ लाख ८ हजार रूसी मानवरहित हवाई उपकरण निष्क्रिय पारेको दाबी गरेको छ। यसमा करिब २ लाख ४८ हजार स्थिर पखेटा भएका ड्रोन, करिब १ लाख २५ हजार मल्टिरोटर ड्रोन र ३५ हजारभन्दा बढी शाहेद प्रकारका ड्रोन समावेश छन्। यी तथ्यांक युक्रेनी पक्षले सार्वजनिक गरेको विवरणमा आधारित छन्।

रक्षा विज्ञ तथा प्रविधि निर्माताहरूका अनुसार साना एफपीभी ड्रोनलाई प्रभावकारी रूपमा रोक्न सक्ने पक्षले युद्धभूमिमा महत्त्वपूर्ण रणनीतिक लाभ हासिल गर्न सक्छ। तर याब्चान्काले आगामी १२ महिनाभित्रै युद्धक्षेत्रको अवस्था पूर्ण रूपमा परिवर्तन हुने दाबी गर्नु उपयुक्त नहुने बताएका छन्। उनका अनुसार स्थल रोबोटबाट ड्रोन प्रतिरक्षा गर्ने प्रविधि प्रारम्भिक चरणमै भए पनि यसको भविष्यमा ठूलो सम्भावना छ।

स्रोत: बिजनेस इनसाइडर, युक्रेनको रक्षा मन्त्रालय, आरबीसी युक्रेन, युनाइटेड२४ मिडिया, पिभोट न्युज।

Scroll to Top