लन्डन, १३ नोभेम्बर २०२६। रुसका लागि गोप्य सैन्य सूचना संकलन तथा हस्तान्तरण गर्ने प्रयास गरेको आरोपमा बेलायतमा पक्राउ परेका अमेरिकी सेनाका अधिकारीको पहिचान खुलेको छ। उनी अमेरिकी सेनाका ४१ वर्षीय लेफ्टिनेन्ट कर्णेल ब्रान्डन टाइनर (Brandon Tyner) रहेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। उनी बेलायतस्थित उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठन (नाटो) को महत्त्वपूर्ण सैन्य मुख्यालयमा कार्यरत थिए।
अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै द वाल स्ट्रिट जर्नल (WSJ) र एसोसिएटेड प्रेस (AP) ले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार टाइनरलाई गत नोभेम्बर १० मा बेलायतको ग्लुसेस्टरनजिकै विशेष निगरानी तथा गोप्य प्रहरी कारबाहीका क्रममा पक्राउ गरिएको थियो। उनीमाथि विदेशी गुप्तचर निकायलाई सहयोग गरेको तथा संरक्षित गोप्य सूचना प्राप्त वा सार्वजनिक गर्ने प्रयास गरेको आरोप छ।
टाइनर बेलायतको ग्लुसेस्टरशायरस्थित इम्जिन ब्यारेक्स (Imjin Barracks) मा रहेको नाटोको एलाइड र्यापिड रेस्पोन्स कोर (Allied Rapid Reaction Corps–ARRC) को मुख्यालयमा मानव संसाधन तथा सैन्य कर्मचारी व्यवस्थापनसम्बन्धी जिम्मेवारीमा कार्यरत थिए। उक्त सैन्य संरचनाले युरोपमा युद्ध, संकट वा आकस्मिक सैन्य अवस्था उत्पन्न भएमा नाटोका स्थल सेनालाई परिचालन तथा नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारी पाउँछ। यसमा बेलायतसहित करिब २० देशका सैनिक सहभागी छन्।
सन् २००८ मा अमेरिकी सेनामा प्रवेश गरेका टाइनरले यसअघि अफगानिस्तान, इराक र कतारमा सेवा गरिसकेका थिए। उनले ब्रन्ज स्टार पदक र डिफेन्स मेरिटोरियस सर्भिस मेडलसमेत प्राप्त गरेका थिए। उनीजस्तो संवेदनशील सैन्य जिम्मेवारीमा रहेका अधिकारीमाथि लागेको आरोपले अमेरिकी तथा नाटो सुरक्षा निकायमा गम्भीर चासो उत्पन्न गरेको छ।
बेलायती प्रहरी, अमेरिकी संघीय अनुसन्धान ब्युरो (FBI) र अमेरिकी सेनाको प्रतिगुप्तचर निकायले संयुक्त रूपमा अनुसन्धान अघि बढाएका थिए। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार टाइनरलाई बेलायती अधिकारीहरूले आफ्नो वास्तविक पहिचान नखुलाई गरेको गोप्य कारबाहीका क्रममा नियन्त्रणमा लिएका थिए। तर उनले कथित रूपमा यस्तो गतिविधि किन गरे भन्ने कुरा अझै स्पष्ट भएको छैन।
यस घटनामा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको अमेरिकी अधिकारीहरूले दिएको अर्को जानकारी हो। AP का अनुसार अनुसन्धानसँग परिचित एक अमेरिकी अधिकारीले टाइनरबाट कुनै पनि गोप्य सूचना रुससम्म नपुगेको बताएका छन्। अर्थात् उनीमाथि सूचना प्राप्त गरी हस्तान्तरण गर्ने प्रयास गरेको आरोप लागे पनि रुसी पक्षले वास्तविक रूपमा सूचना प्राप्त गरेको पुष्टि भएको छैन।
बेलायती राष्ट्रिय सुरक्षा ऐन २०२३ अन्तर्गत विदेशी गुप्तचर निकायलाई सहयोग गर्ने तथा संरक्षित सूचना प्राप्त वा सार्वजनिक गर्ने कसुरमा उनीमाथि अनुसन्धान भइरहेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार बेलायतमा नोभेम्बर १५ वा १६ तिर औपचारिक अभियोग दर्ता हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। बेलायतमा कानुनी प्रक्रिया अघि बढेपछि उनलाई अमेरिकी सैन्य न्याय प्रणालीअन्तर्गत पनि अभियोजन गर्ने तयारी रहेको छ।
यसैबीच, रुसले घटनामा आफ्नो संलग्नता अस्वीकार गरेको छ। क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले अमेरिकी सैनिकको पक्राउसँग रुसको कुनै सम्बन्ध नरहेको बताएका छन्।
यो घटना रुस र नाटोबीच सैन्य तथा सुरक्षा तनाव कायम रहेका बेला सार्वजनिक भएको हो। युरोपेली मुलुकहरूले पछिल्लो समय रुसी गुप्तचर गतिविधि, साइबर आक्रमण र सम्भावित तोडफोडलाई आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। यद्यपि, टाइनरमाथिको आरोपलाई रुस सरकारको प्रत्यक्ष निर्देशनमा भएको गतिविधि भनेर पुष्टि गर्ने प्रमाण अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन।
स्रोत: एसोसिएटेड प्रेस (एपी), द वाल स्ट्रिट जर्नल, एबीसी न्युज, सीबीएस न्युज, द वासिङ्टन पोस्ट र द जेरुसेलम पोस्ट।