विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बिहीबार प्रतिब्यारेल ९२ अमेरिकी डलरभन्दा तल झरेको छ। रूस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको कूटनीतिक प्रयास, मध्यपूर्वमा तनाव कम हुन सक्ने अपेक्षा तथा अमेरिकी तेल भण्डारमा भएको वृद्धिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटाएको हो।
नोभेम्बर १२, २०२६ मा प्रारम्भिक कारोबारका क्रममा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य १.१४ डलर अर्थात् १.२ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ९१.६२ डलरमा पुगेको छ। त्यसैगरी अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्ल्यूटीआई) क्रुडको मूल्य १.०४ डलर अर्थात् १.२ प्रतिशतले घटेर ८५.४९ डलरमा झरेको छ। रोयटर्सका अनुसार अघिल्लो दिन दुवै प्रकारका कच्चा तेलको मूल्य बढेको थियो।
रूस–युक्रेन वार्ताले बजारमा सकारात्मक संकेत
तेलको मूल्य घट्नुको एउटा प्रमुख कारण रूस र युक्रेनबीच युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको कूटनीतिक प्रयासलाई मानिएको छ।
अबुधाबीमा दुई दिनसम्म चलेको अमेरिका, रूस र युक्रेनबीचको वार्तामा ठूलो संख्यामा युद्धबन्दी साटासाट गर्ने सहमति भएको छ। यद्यपि भूभागसम्बन्धी विवादलगायत महत्त्वपूर्ण विषयमा अझै मतभेद कायम छन्।
युद्धविरामको सम्भावना बढेमा रूसमाथि लगाइएका प्रतिबन्ध, तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा व्यापारमा सुधार आउन सक्ने अपेक्षाले बजारलाई प्रभावित पारेको छ।
इरानसँगको तनावले अझै जोखिम कायम
मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव पनि तेल बजारको महत्त्वपूर्ण निर्धारक बनेको छ।
विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्यमा देखिएको अवरोध र सुरक्षा जोखिमले विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा अनिश्चितता कायम राखेको छ। इरानका सुरक्षा अधिकारीले अमेरिकी आक्रमण भए त्यसको परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।
यसअघि बजारमा सैन्य तनाव थप बढ्ने आशंकाले तेलको मूल्यमा उतारचढाव आएको थियो। अहिले तत्काल तनाव थप नबढ्ने अपेक्षाले मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको छ।
अमेरिकी तेल भण्डारमा ९० लाख ब्यारेल वृद्धि
अमेरिकी पेट्रोलियम इन्स्टिच्युट (एपीआई) को तथ्यांक उद्धृत गर्दै रोयटर्सले अमेरिकाको कच्चा तेल भण्डार पछिल्लो एक सातामा ९० लाख ब्यारेल बढेको जनाएको छ।
त्यसैगरी अक्टोबर महिनामा ओपेक प्लस राष्ट्रहरूको कच्चा तेल उत्पादन पनि बढेको छ। साउदी अरेबियाको उत्पादन वृद्धिले यसमा प्रमुख योगदान दिएको बताइएको छ।
बजारमा तेलको आपूर्ति बढ्ने संकेत देखिएपछि मूल्यमा थप दबाब परेको हो।
नेपालजस्ता तेल आयातकर्ता देशलाई राहत मिल्न सक्छ?
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्दा नेपालजस्ता पेट्रोलियम पदार्थ आयातमा निर्भर देशलाई राहत पुग्न सक्छ। यसले पेट्रोल, डिजेल, हवाई इन्धन तथा ढुवानी लागत घट्ने सम्भावना सिर्जना गर्छ।
तर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घट्दैमा नेपालमा तत्काल पेट्रोलियम पदार्थ सस्तो हुन्छ भन्ने निश्चित छैन। अमेरिकी डलरको विनिमय दर, आयात लागत, कर तथा नेपाल आयल निगमको मूल्य निर्धारण प्रक्रियाले पनि अन्तिम मूल्य निर्धारण गर्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार रूस–युक्रेन युद्ध र मध्यपूर्वको तनावमा थप सुधार आए तेलको मूल्य अझै घट्न सक्छ। तर होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोध बढेमा वा सैन्य तनाव पुनः चर्किएमा मूल्य फेरि उकालो लाग्न सक्ने जोखिम कायम छ।
स्रोत: Reuters, १२ नोभेम्बर २०२६।