शेन्जेन, २०८३ मंसिर ३। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन आज बिहीबार चीनको शेन्जेनमा पहिलोपटक त्रिपक्षीय बैठकमा सहभागी हुँदैछन्। एसिया प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनको अवसर पारेर हुन लागेको यो बैठकलाई विश्वका तीन प्रमुख आणविक शक्तिबीचको महत्त्वपूर्ण कूटनीतिक घटनाक्रमका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालय र रुसी राष्ट्रपति कार्यालय क्रेमलिनले यस बैठकको पुष्टि गरिसकेका छन्। तीन नेताबीचको छलफलका लागि करिब एक घण्टा छुट्याइएको क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले बताएका छन्। यो बैठक तीन देशका नेताहरूको पहिलो औपचारिक त्रिपक्षीय भेट हुनेछ।
बैठकमा आणविक हतियार नियन्त्रण, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा र इरान युद्ध प्रमुख विषय बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार ट्रम्पले आणविक हतियारको भण्डार सीमित गर्ने विषयमा चीन र रुससँग छलफल गर्न चाहेका छन्। उनले इरानसँग सम्बन्धित युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासबारे पनि कुराकानी गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अमेरिका र रुसबीचको अन्तिम प्रमुख आणविक हतियार नियन्त्रण सम्झौता न्यू स्टार्ट सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा समाप्त भएपछि दुवै देशका आणविक हतियार भण्डारमाथिको पुरानो सीमा हटेको छ। ट्रम्पले नयाँ सम्झौतामा चीनलाई समेत सहभागी गराउन चाहेका छन्। तर चीनको आणविक हतियार भण्डार अमेरिका र रुसको तुलनामा निकै सानो रहेकाले बेइजिङले तत्काल यस्तो सम्झौतामा सहभागी हुन विशेष चासो देखाएको छैन।
युक्रेन युद्धको विषयमा भने बैठकमा छलफल हुने सम्भावना कम रहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। ट्रम्पले तीन नेताबीचको बैठकमा युक्रेन युद्धलाई प्राथमिकता नदिने संकेत गरेका छन्। यद्यपि रुसले युक्रेन युद्धसम्बन्धी विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूबीचको छलफलमा समेट्न चाहेको देखिन्छ।
चीनले भने बैठकलाई विश्व शान्ति र प्रमुख शक्तिबीचको रणनीतिक स्थिरतासँग जोडेर प्रस्तुत गरेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार तीन नेताले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति तथा प्रमुख देशबीचको सम्बन्धका विषयमा विचार आदानप्रदान गर्नेछन्।
यसैबीच, बैठकको पूर्वसन्ध्यामा बुधबार ट्रम्प र पुटिनले शेन्जेनमा आयोजित एपेक स्वागत समारोहअघि हात मिलाएर अभिवादन गरेका थिए। चिनियाँ राष्ट्रपति सी पनि उनीहरूसँगै उपस्थित थिए। ट्रम्प र पुटिनबीच सन् २०२५ अगस्टमा अमेरिकाको अलास्कामा भएको भेटपछि यो पहिलो प्रत्यक्ष भेट हो।
तीन नेताको बैठकबाट तत्काल कुनै ठोस सम्झौता सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छैन। अमेरिकी अधिकारीहरूले यसलाई आणविक हतियार नियन्त्रणलगायतका विषयमा भविष्यमा थप वार्ताको आधार तयार गर्ने प्रारम्भिक छलफलका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यद्यपि विश्वका तीन प्रमुख शक्तिका नेताहरू एउटै टेबलमा बस्नुलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।
स्रोत: रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, एबीसी न्युज, युरोन्युज, च्यानल न्युज एसिया।
