बुडापेस्ट, २८ कात्तिक। हंगेरीका भ्रष्टाचार अनुसन्धानकर्ताहरूले पूर्वप्रधानमन्त्री भिक्टर अर्बानको सरकारमा विकासमन्त्री रहेका मिक्लोस सेस्ताकसँग सम्बन्धित भ्रष्टाचार प्रकरणको अनुसन्धानका क्रममा करिब १ करोड ९५ लाख अमेरिकी डलर बराबरको नगद बरामद गरेका छन्। नोभेम्बर १२ र १३ मा गरिएको दुईदिने खोजी अभियानका क्रममा जंगलमा जमिनमुनि गाडिएको, गोदाममा लुकाइएको तथा विभिन्न आवासीय र कृषि भवनमा राखिएको ठूलो परिमाणको नगद फेला परेको हो।
हंगेरीको राष्ट्रिय सम्पत्ति पुनःप्राप्ति तथा संरक्षण कार्यालय (एनभीभीएच) का अनुसार अनुसन्धानकर्ताहरूले राजधानी बुडापेस्टसहित पेस्ट, बेकेस र नोग्राड गरी तीनवटा प्रान्तमा विभिन्न स्थानमा छापा मारेका थिए। त्यसक्रममा जंगलमा गाडिएका नगदका बन्डल, कृषि भवन, गोदाम, आवासीय घर तथा गोप्य स्थानमा राखिएका विशेष सुरक्षायुक्त सेफबाट रकम बरामद गरिएको थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्स र एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार बरामद रकममा ५ अर्ब ७ करोड १६ लाख ३२ हजार हंगेरीयन फोरिन्ट, २६ लाख ५८ हजार ३५० युरो र १२ लाख ५७ हजार १०० अमेरिकी डलर रहेका छन्। यी सबै रकमको संयुक्त मूल्य करिब १ करोड ९५ लाख अमेरिकी डलर हुन्छ। बरामद नगद हंगेरीको सरकारी कोषमा जम्मा गरिएको छ। अर्थमन्त्री आन्द्रास कार्मानका अनुसार सरकारी कोषका १२ जना कर्मचारीले पाँचवटा नोट गन्ने मेसिन प्रयोग गरेर आठ घण्टामा उक्त रकम गनेका थिए।
बरामद रकम पूर्वराष्ट्रिय विकासमन्त्री मिक्लोस सेस्ताकविरुद्ध चलिरहेको भ्रष्टाचारसम्बन्धी आपराधिक अनुसन्धानसँग जोडिएको छ। उनले सन् २०१४ देखि २०१८ सम्म तत्कालीन प्रधानमन्त्री भिक्टर अर्बानको सरकारमा राष्ट्रिय विकासमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। अनुसन्धानकर्ताहरूले सेस्ताकमाथि सरकारी यातायात कम्पनीका लागि पुराना बस खरिद गर्दा वास्तविक बजार मूल्यभन्दा बढी रकम भुक्तानी गराउने र त्यसबाट घुस तथा कमिसन लिने योजनामा संलग्न रहेको आशंका गरेका छन्। सरकारी निर्माण परियोजनासँग सम्बन्धित ठेक्का तथा खरिद प्रक्रियामा समेत आर्थिक अनियमितता भएको आरोप छ।
अनुसन्धान अधिकारीहरूका अनुसार यस प्रकरणमा सेस्ताकले ३ करोड ७२ लाख अमेरिकी डलरभन्दा बढी घुस तथा अवैध आर्थिक लाभ लिएको आशंका गरिएको छ। सरकारी बस कम्पनीले सन् २०१५ देखि २०१८ बीच ६०० भन्दा बढी प्रयोग भइसकेका बस खरिद गर्दा बजार मूल्यभन्दा उल्लेख्य बढी रकम तिरेको विषय पनि अनुसन्धानको दायरामा छ। सेस्ताकलाई यसअघि नै सेप्टेम्बरको अन्त्यतिर प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको थियो। यद्यपि उनले आफूले कुनै अपराध नगरेको बताउँदै आरोप अस्वीकार गरेका छन्। अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूले बरामद नगदको वास्तविक स्रोत र भ्रष्टाचार प्रकरणसँगको सम्बन्धबारे थप अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
अर्बानको १६ वर्षे शासनपछि भ्रष्टाचारविरुद्ध अभियान
हंगेरीमा पछिल्लो समय पूर्वप्रधानमन्त्री भिक्टर अर्बानको शासनकालसँग सम्बन्धित भ्रष्टाचारका आरोपमाथि व्यापक अनुसन्धान भइरहेको छ। अर्बानले लगातार १६ वर्ष शासन गरेपछि सन् २०२६ को अप्रिलमा भएको निर्वाचनमा पिटर म्याग्यारको नेतृत्वमा रहेको तिसा पार्टीले ठूलो जित हासिल गरेको थियो। निर्वाचन अभियानका क्रममा म्याग्यारले अर्बान सरकारको कार्यकालमा भएका भनिएका भ्रष्टाचार, सार्वजनिक सम्पत्तिको दुरुपयोग र सरकारी पदको दुरुपयोगमाथि छानबिन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। त्यसपछि नयाँ सरकारले राष्ट्रिय सम्पत्ति पुनःप्राप्ति तथा संरक्षण कार्यालय स्थापना गरी सार्वजनिक सम्पत्तिको दुरुपयोग र भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दामा अनुसन्धान तथा अभियोजन अघि बढाउने अधिकार दिएको छ।
म्याग्यारले आफ्नो भ्रष्टाचारविरोधी अभियानलाई ‘अपरेसन पर्गेटरी’ नाम दिएका छन्। पूर्वसरकारका उच्च अधिकारीहरूमाथि अनुसन्धान तीव्र पारिएको छ। यसअघि अर्बान सरकारका अन्य दुई पूर्वमन्त्री र पूर्वकेन्द्रीय बैंक प्रमुख ग्योर्गी माटोल्चीसमेत अलग-अलग भ्रष्टाचार अनुसन्धानमा हिरासतमा परेका छन्। प्रधानमन्त्री म्याग्यारले जंगल तथा अन्य गोप्य स्थानबाट ठूलो रकम बरामद हुनुलाई पूर्वशासकहरूको शासनकालमा भएको भनिएको भ्रष्टाचारमाथि जवाफदेहिता स्थापित गर्ने अभियानको महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
उनले बरामद रकम सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमार्फत अर्बानको पूर्वशासकीय गठबन्धन फिडेज–केडीएनपीमाथि कडा टिप्पणी गरेका छन्। अर्कोतर्फ, अर्बानले आफू निकट व्यक्तिहरूमाथि भइरहेको अनुसन्धानलाई राजनीतिक प्रतिशोध भन्दै आलोचना गर्दै आएका छन्। हंगेरीमा भइरहेको पछिल्लो अनुसन्धानले पूर्वसरकारका उच्च राजनीतिक पदाधिकारी, सरकारी खरिद प्रक्रिया र सार्वजनिक कोषको सम्भावित दुरुपयोगमाथि थप प्रश्न उठाएको छ। तर बरामद भएको सम्पूर्ण रकम भ्रष्टाचारबाट आर्जित भएको वा त्यसमा सेस्ताकको प्रत्यक्ष स्वामित्व रहेको भन्ने कुरा अदालतबाट पुष्टि भइसकेको छैन।
स्रोत: रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, एएफपी, द गार्डियन, टेक्सेल।