नोभेम्बर १४, २०२६ विश्वकै अग्रणी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) चिप निर्माता कम्पनी एनभिडिया (NVIDIA) का सहसंस्थापक तथा पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेनसन ह्वाङको राजीनामापछि कम्पनीभित्र उनलाई पुनः नेतृत्वमा फर्काउनुपर्ने आवाज उठेको छ। कम्पनीको आन्तरिक सुझाव प्रणालीमा ह्वाङको समर्थन र पुनरागमनको माग गर्दै १,६०० भन्दा बढी टिप्पणी आएका छन्। कर्मचारीहरूले उनको लामो नेतृत्व, कम्पनीको सफलतामा पुर्याएको योगदान र एआई उद्योगमा स्थापित गरेको स्थानलाई आधार बनाउँदै उनलाई दोस्रो अवसर दिनुपर्ने बताएका छन्। अमेरिकी प्रविधि पत्रिका वायर्ड (WIRED) ले नोभेम्बर १२ मा सार्वजनिक गरेको रिपोर्टमा यो विवरण उल्लेख गरेको हो।
६३ वर्षीय ह्वाङले सन् १९९३ मा एनभिडिया स्थापना गरेका थिए। तीन दशकभन्दा लामो समय कम्पनीको नेतृत्व गरेका उनले यसलाई ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (GPU), एआई चिप तथा उच्च क्षमताका कम्प्युटिङ प्रविधिको विश्वव्यापी बजारमा अग्रणी कम्पनीका रूपमा स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। विशेषगरी पछिल्लो एआई क्रान्तिमा एनभिडियाको बढ्दो प्रभावलाई ह्वाङको नेतृत्वसँग जोडेर हेरिन्छ।
तर, वैवाहिक सम्बन्धबाहिरका सम्बन्ध र राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएका गम्भीर प्रश्न सार्वजनिक भएपछि उनको नेतृत्व संकटमा परेको थियो। अन्ततः नोभेम्बर १२ मा उनले कम्पनीको सीईओ तथा सञ्चालक समितिको सदस्य पदबाट राजीनामा दिए। वायर्डका अनुसार एनभिडियाका एक अनुभवी इन्जिनियरले ह्वाङको नेतृत्वबारे निर्णय लिनुअघि कर्मचारीहरूको धारणा बुझ्न सञ्चालक समितिलाई आग्रह गर्दै कम्पनीको आन्तरिक सुझाव प्रणालीमा एउटा पोस्ट गरेका थिए। उक्त पोस्ट ह्वाङको राजीनामाअघि नै गरिएको थियो। तर, उनको बहिर्गमनपछि त्यसमा टिप्पणी गर्ने कर्मचारीको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।
उक्त पोस्टमा १,६०० भन्दा बढी टिप्पणी आएका छन्। वायर्डका अनुसार तीमध्ये बहुमत टिप्पणी ह्वाङलाई पुनः नेतृत्वमा फर्काउनुपर्ने पक्षमा छन्।
एक कर्मचारीले लेखेका छन्, “यदि तपाईं कम्पनीको उद्देश्यप्रति विश्वास गर्नुहुन्छ भने वास्तविक नेतृत्वकर्तालाई फिर्ता ल्याउनुहोस्।”
अर्का कर्मचारीले ह्वाङलाई दोस्रो अवसर दिनुपर्ने धारणा राख्दै लेखेका छन्, “हामी सबै मानिस हौँ र गल्ती गर्न सक्छौँ। जेनसनले धेरै राम्रा काम गरेका छन् र उनलाई दोस्रो अवसर दिनुपर्छ।”
कम्पनीका एक कर्मचारीले वायर्डसँग कुरा गर्दै एनभिडियाको पहिचान नै जेनसनसँग जोडिएको बताएका छन्। उनका अनुसार ह्वाङको नेतृत्वबिना कम्पनीले भविष्यमा कठिनाइ सामना गर्नुपर्ने चिन्ता कर्मचारीहरूमा देखिएको छ।
राजीनामापछि करिब दुई दर्जन एनभिडिया कर्मचारीले सामाजिक सञ्जाल लिंक्डइन (LinkedIn) मार्फत पनि ह्वाङको समर्थनमा सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए। वायर्डका अनुसार उक्त अवधिमा उनको राजीनामाको समर्थनमा सार्वजनिक पोस्ट भने फेला परेको थिएन।
ह्वाङको पुनरागमनको मागसँगै उनको राजीनामाको वास्तविक कारण र निर्णय प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी दिनुपर्ने आवाज पनि कम्पनीभित्र उठेको छ। वायर्डका अनुसार एक कर्मचारीले कम्पनीव्यापी इमेल पठाउँदै सञ्चालक समितिसँग नेतृत्व परिवर्तनबारे पारदर्शिता कायम गर्न माग गरेका थिए। उनले ह्वाङको नेतृत्वबाट आफू अलग हुन नचाहेको उल्लेख गर्दै निष्पक्षताको अर्थ कुनै व्यक्तिबाट दूरी कायम गर्नु मात्र नभएको बताएका थिए। उनले लेखेका थिए, “म जेनसनको साथमा छु। यसको अर्थ कुनै पनि व्यक्ति गल्ती गर्न सक्दैन भन्ने मेरो विश्वास होइन। तर निष्पक्षताको पक्षमा उभिनु भनेको आफूलाई महत्त्वपूर्ण लाग्ने नेतृत्वकर्ताबाट दूरी कायम गर्नु हो भन्ने म मान्दिनँ।”
इमेलमा उनले थप लेखेका थिए, “यदि अमेरिकाले आफ्नो भविष्य निर्माण गर्न सहयोग गर्ने व्यक्तिलाई नै असफल बनाउँछ भने यो संसार जेनसन ह्वाङको योग्य छैन।” यी अभिव्यक्तिले कम्पनीभित्र ह्वाङप्रति रहेको व्यक्तिगत विश्वास र उनको नेतृत्वप्रतिको कर्मचारीको समर्थनलाई उजागर गरेको छ। यद्यपि, १,६०० टिप्पणीलाई १,६०० अलग कर्मचारीको समर्थन वा औपचारिक मतदानका रूपमा बुझ्न मिल्दैन।
यसैबीच, ब्लुमबर्ग (Bloomberg) ले नोभेम्बर १३ मा प्रकाशित गरेको अर्को रिपोर्टले ह्वाङको राजीनामाअघिका अन्तिम घण्टाबारे नयाँ विवरण सार्वजनिक गरेको छ। रिपोर्टअनुसार सञ्चालक समितिको बैठक र राजीनामाको निर्णय नजिकिँदै गर्दा ह्वाङको लामो समयदेखिको ऊर्जावान र आत्मविश्वासी व्यक्तित्व कमजोर बनेको थियो। उनी निकै निराश र थकित देखिएका थिए। घटनाबारे जानकार व्यक्तिहरूलाई उद्धृत गर्दै ब्लुमबर्गले ह्वाङले आफूलाई अत्यन्तै खराब व्यक्ति भन्दै अंग्रेजीमा ‘I’m a piece of sh–’ भनेको उल्लेख गरेको छ। उनले पछिल्लो समय ‘जे हुन्छ, हुन्छ’ र ‘मलाई मतलब छैन’ भन्ने आशयका अभिव्यक्ति पनि दिने गरेका थिए।
ब्लुमबर्गका अनुसार आफ्नो अवस्थाभन्दा पनि ह्वाङको मुख्य चिन्ता पत्नी र परिवारलाई थप पीडा नपुगोस् भन्ने थियो। सार्वजनिक रूपमा उनीसँग सम्बन्ध जोडिएका महिलाहरूको जीवनसमेत थप प्रभावित नहोस् भन्नेमा उनी चिन्तित रहेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।ह्वाङको नेतृत्व संकटमा राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको विवादले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले चिनियाँ गुप्तचर निकायसँग सम्बन्ध रहेको आशंका गरेकी एलिस ह्वाङ नामकी व्यवसायीसँग जेनसनको सम्बन्ध रहेको समाचार सार्वजनिक भएपछि यो विषय अन्तर्राष्ट्रिय चर्चामा आएको थियो। नोभेम्बर ८ मा एनभिडियाका कर्मचारीलाई पठाएको इमेलमा ह्वाङले आफ्नी श्रीमतीप्रति बेइमान भएको स्वीकार गरेका थिए। उनले आफ्ना गल्तीका कारण पत्नी र सन्तानलाई चोट पुगेको भन्दै माफी मागेका थिए।
उनले आफ्नो व्यवहारको कुनै बहाना नभएको र त्यसको सम्पूर्ण जिम्मेवारी आफूले लिने बताएका थिए। साथै, राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी समाचारमा उठेका प्रश्नहरूको अनुसन्धान गर्न कम्पनीको सञ्चालक समितिले स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गरेको जानकारी दिँदै त्यसमा पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। एनभिडियाको सञ्चालक समितिले नोभेम्बर ८ मै स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गरेको घोषणा गरेको थियो। समितिका अनुसार राष्ट्रिय सुरक्षा वा कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको विश्वास गर्ने तत्काल कुनै आधार थिएन। तर, उपलब्ध सबै सूचनाको समीक्षा गरिने बताइएको थियो। चिनियाँ गुप्तचर निकायसँग जोडिएको आशंका भने अझै अनुसन्धान र समाचार रिपोर्टको विषय हो। यसलाई प्रमाणित जासुसी गतिविधिका रूपमा स्थापित भइसकेको तथ्य मान्न मिल्दैन।
नोभेम्बर १२ मा एनभिडियाले ह्वाङले अध्यक्ष, सीईओ र सञ्चालक समितिको सदस्य पदबाट तत्काल लागू हुने गरी राजीनामा दिएको आधिकारिक घोषणा गरेको थियो। कम्पनीकी प्रमुख वित्तीय अधिकृत (CFO) कोलेट क्रेसलाई अन्तरिम सीईओ नियुक्त गरिएको छ। उनले स्थायी उत्तराधिकारी नियुक्त नभएसम्म दुवै जिम्मेवारी सम्हाल्नेछिन्। त्यस्तै, हार्भे सी. जोन्सलाई कम्पनीको सञ्चालक समितिको पहिलो अध्यक्ष नियुक्त गरिएको छ।
कम्पनीले स्थायी सीईओ छनोट गर्न आन्तरिक तथा बाह्य उम्मेदवारहरूमाथि विचार गर्ने जनाएको छ। ह्वाङको राजीनामापछि कर्मचारीबाट आएको समर्थनबारे सञ्चालक समितिले पुनरागमनसम्बन्धी कुनै निर्णय सार्वजनिक गरेको छैन। एनभिडिया अहिले विश्वव्यापी एआई उद्योगको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कम्पनीमध्ये एक हो। यसको नेतृत्व परिवर्तनले कम्पनीको आन्तरिक कार्यसंस्कृति, व्यावसायिक रणनीति र भविष्यको विस्तारमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने चासो बढेको छ।
एकातिर सञ्चालक समिति नयाँ नेतृत्वको खोजीमा छ भने अर्कोतिर कर्मचारीको एउटा ठूलो समूह कम्पनी निर्माणमा तीन दशकभन्दा बढी समय खर्चिएका संस्थापकलाई नै पुनः नेतृत्वमा देख्न चाहन्छ। यस्तो अवस्थामा जेनसन ह्वाङको पुनरागमन सम्भव हुन्छ वा एनभिडियाले नयाँ नेतृत्वसहित अगाडि बढ्ने निर्णय कायम राख्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा थप स्पष्ट हुनेछ।
स्रोत: वायर्ड, ब्लुमबर्ग, एनभिडिया, एसोसिएटेड प्रेस, रोयटर्स।