रूसी राष्ट्रपति ले मे २०, २०२६ मा चीनको राजधानी भ्रमण गरेका थिए। भ्रमणका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सँग उच्चस्तरीय वार्ता भएको थियो। यो भ्रमण अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमणपछि भएकोले विश्व राजनीतिमा यसको विशेष महत्व मानिएको छ।
भेटवार्ताका क्रममा दुवै नेताले अमेरिका केन्द्रित विश्व व्यवस्थाको आलोचना गर्दै “बहुध्रुवीय विश्व” को अवधारणालाई समर्थन गरेका थिए। उनीहरूले चीन–रूस सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउने र रणनीतिक सहकार्य विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।
भ्रमणका मुख्य घटना
बेइजिङस्थित ग्रेट हल अफ द पिपुलमा पुटिन र सीबीच लामो वार्ता भएको थियो। त्यसपछि दुवै देशले संयुक्त घोषणा पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। उक्त घोषणामा:
- सैन्य सहकार्य विस्तार
- व्यापार वृद्धि
- प्रविधि तथा विज्ञान क्षेत्रमा सहकार्य
- पश्चिमी प्रतिबन्धको विरोध
- नयाँ विश्व शक्ति सन्तुलन निर्माण
जस्ता विषय समावेश गरिएको थियो।
भ्रमणका क्रममा ऊर्जा, शिक्षा, सञ्चार, वातावरण, यातायात तथा प्रविधिसम्बन्धी २० भन्दा बढी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले बताएका छन्।
ऊर्जा र ग्यास पाइपलाइन
भ्रमणको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय “पावर अफ साइबेरिया–२” ग्यास पाइपलाइन परियोजना थियो। यो परियोजनामार्फत रूसले मंगोलिया हुँदै चीनमा ठूलो मात्रामा प्राकृतिक ग्यास पठाउन चाहन्छ।
युक्रेन युद्धपछि युरोपमा रूसी ग्यास निर्यात घटेकाले रूसका लागि चीन ठूलो ऊर्जा बजार बनेको छ। यद्यपि पाइपलाइनसम्बन्धी अन्तिम सम्झौता भने हुन सकेन। मूल्य र लगानीका विषयमा अझै छलफल जारी रहेको बताइएको छ।
कुन-कुन सम्झौता भए?
चीन र रूसबीच भएका मुख्य सहमतिहरूमा:
- दीर्घकालीन रणनीतिक साझेदारी विस्तार
- दुई देशबीचको व्यापार बढाउने
- राष्ट्रिय मुद्रामा कारोबार बढाउने
- सैन्य समन्वय मजबुत बनाउने
- विज्ञान तथा प्रविधिमा संयुक्त परियोजना
- सञ्चारमाध्यमबीच सहकार्य
- शैक्षिक तथा सांस्कृतिक आदानप्रदान
- वातावरणीय सहकार्य
जस्ता विषय रहेका छन्।
विश्वमा कस्तो असर पर्न सक्छ?
चीन–रूस सम्बन्ध अझ बलियो
यो भ्रमणले चीन र रूस पश्चिमी प्रभावविरुद्ध अझ नजिकिएको सन्देश दिएको छ। यसले विश्व राजनीति दुई ठूला समूहमा विभाजित हुने सम्भावना बढाउन सक्छ।
अमेरिकी प्रभावलाई चुनौती
दुवै देशले “बहुध्रुवीय विश्व” को अवधारणा अघि सारेका छन्। यदि अन्य देशहरूले पनि यसलाई समर्थन गरेमा अमेरिका केन्द्रित विश्व व्यवस्था कमजोर हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
ऊर्जा बजारमा परिवर्तन
यदि “पावर अफ साइबेरिया–२” परियोजना अघि बढेमा:
- रूसले युरोपभन्दा एशियामा बढी ग्यास बेच्न सक्ने
- चीनलाई स्थिर ऊर्जा आपूर्ति हुने
- युरोपको रूसी ऊर्जामाथिको प्रभाव घट्ने
संभावना रहेको छ।
युक्रेन युद्धमा प्रभाव
चीन र रूसको बढ्दो सहकार्यले अमेरिका तथा नेटो देशहरूको चिन्ता बढाउन सक्छ। पश्चिमी देशहरूले चीनमाथि अप्रत्यक्ष रूपमा रूसलाई सहयोग गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
विश्व शक्ति प्रतिस्पर्धा तीव्र
ट्रम्पको चीन भ्रमणपछि तुरुन्तै पुटिन बेइजिङ पुग्नुले चीनले अमेरिका र रूस दुवैसँग सम्बन्ध सन्तुलन गर्दै आफ्नो विश्व प्रभाव विस्तार गर्न खोजिरहेको संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ।